Elektrownie wodne na Dolnym Śląsku dostarczają energię elektryczną dla tego regionu, ale są znacznie mniej szkodliwe dla środowiska niż elektrownie cieplne czy jądrowe. Dlatego dalej na stronie wroclaw.name będzie poruszany ważny temat dla każdego, komu zależy na kwestiach środowiskowych. Przekonasz się, że to rozwiązanie inżynieryjne jest bardzo ważne dla tego regionu.
Zalety elektrowni wodnych dla Dolnego Śląska
Powszechnie wiadomo, że we Wrocławiu i jego okolicach zdarzają się powodzie, które czasem niestety przybierają formę katastrofy ekologicznej. Elektrownie wodne mają między innymi za zadanie zmniejszenie ryzyka powstawania powodzi i ich ewentualnych skutków. Oczywiście trudno jest zredukować takie ryzyko do zera, ale całkiem możliwe jest zmniejszenie go o pewien procent.
Dzięki elastycznemu zarządzaniu wodą, elektrownie wodne regulują bilans wodny w regionie. W okresach suszy mogą utrzymywać wystarczający poziom wody w rzece, zapewniając stabilność przepływu i chroniąc ekosystemy przed wysychaniem. Z kolei podczas deszczowej pogody elektrownie wodne mogą zatrzymywać nadmiar wody w zbiornikach, zmniejszając ryzyko gwałtownych powodzi i erozji gleby. W rezultacie korzysta na tym zarówno przyroda, jak i mieszkańcy regionu.
Elektrownie wodne mają również zalety związane z ochroną środowiska:
- Nie wykorzystują paliw kopalnych, a zatem nie emitują gazów cieplarnianych, które są emitowane w dużych ilościach w elektrowniach cieplnych.
- W przeciwieństwie do elektrowni jądrowych, nie wytwarzają odpadów radioaktywnych, które trzeba gdzieś składować.
- Elektrownie wodne wykorzystują moc wody, która jest zasobem odnawialnym. Z kolei elektrownie cieplne wykorzystują ograniczone rezerwy paliw kopalnych, a elektrownie jądrowe wykorzystują uran.
- Elektrownie wodne mają pewien wpływ na ekosystem danego regionu (np. na migrację ryb), ale jest on stosunkowo niewielki, jeśli elektrownia jest odpowiednio zaprojektowana.
- Ryzyko wystąpienia katastrof jest znacznie niższe. W elektrowniach cieplnych często dochodzi do emisji substancji toksycznych, a w elektrowniach jądrowych zdarzają się jeszcze bardziej przerażające incydenty, jak wiemy z przykładów Czarnobyla i Fukushimy.
Oczywiście elektrowni wodnych nie można nazwać całkowicie neutralnymi. W pewnym stopniu zmieniają one lokalne ekosystemy. Ale wraz z innymi krokami podjętymi przez Wrocław w celu poprawy stanu środowiska, jest to przynajmniej wkład w bezpieczniejszą przyszłość lub, mówiąc inaczej, mniejsze zło.
Przegląd elektrowni wodnych na Dolnym Śląsku
Omówmy teraz konkretne przykłady niektórych elektrowni wodnych na Dolnym Śląsku. Jakie rozwiązania inżynieryjne są tam stosowane? Jaka jest ich specyfika? Jak wpływają na środowisko energia dla firm?
Leśniańska Elektrownia Wodna
Leśniańska elektrownia wodna jest najstarszą na Dolnym Śląsku i jedną z wiodących w Polsce pod względem wieku. Stary, ale niezawodny sprzęt nadal działa – okazał się zaskakująco odporny i wysokiej jakości. Zapora została zbudowana na rzece Kwisie na początku XX wieku w ramach dużego projektu ochrony przeciwpowodziowej. Budowa była ważnym krokiem w ochronie regionu przed powodziami, ponieważ zapora kontroluje poziom wody na obszarze 140 hektarów. Objętość jeziora Leśniańskiego, które powstało po zakończeniu budowy, wynosi około 15 milionów metrów sześciennych.
Zapora ma 45 metrów wysokości i 130 metrów długości korony. Kamienno-betonowa konstrukcja uznawana jest za jeden z najciekawszych zabytków hydrotechnicznych w Polsce. Budowa trwała od 1901 do 1905 roku, a do jej powstania zostali zatrudnieni specjaliści nie tylko z Niemiec, ale także z Austrii i Włoch.
Elektrownia powstała zaraz po ukończeniu budowy zapory. W 1907 roku rozpoczęła pracę z czterema turbinami Francisa o mocy 515 kW każda. Później zostały dodane dwa kolejne turbozespoły, co zwiększyło całkowitą moc do 2,78 MW. Oryginalne wyposażenie maszynowni, unikalne rozwiązania hydrotechniczne i przelewy zostały zachowane do dziś.
Wrocław I
Elektrownia zlokalizowana jest we Wrocławiu nad rzeką Odrą, a właściwie jej odnogą przepływającą przez Wodociągi Śródmieście – tzw. Odrą Południową. Budowa prowadzona była w wykopie otwartym. Podczas prac fundamentowych jesienią 1922 roku pojawiły się problemy związane z powodzią, ale później wszystko udało się naprawić.
Elektrownia wodna ma naturalną ceglaną fakturę elewacji, która pokrywa nowoczesną żelbetową konstrukcję szkieletową. Jednym z autorów projektu architektonicznego był Max Berg, który był doradcą budowlanym we Wrocławiu w latach 1909-1925 i zaprojektował między innymi Halę Stulecia.
W latach 1950-tych przyszedł czas na modernizację. W 1959 roku tama została podniesiona o 96 cm. W latach 1960-tych rozpoczęła się przebudowa elektrowni polegająca na wymianie dwóch turbozespołów, a w 1970 roku zostały uruchomione nowe turbiny.
Według stanu na 2020 lata, w elektrowni działają dwie turbiny Kaplana wyprodukowane przez CKO Blansko wraz z generatorami synchronicznymi Skoda Plzen oraz dwa nowe turbozespoły z turbinami śmigłowymi. Turbiny te są ułożone w spirali i są bezpośrednio podłączone do 3-fazowych generatorów asynchronicznych.
Rejon Jeleniej Góry
Elektrownie te zostały zbudowane na dużych zaporach wodnych pod koniec XIX i na początku XX wieku. Odegrały one również ważną rolę w produkcji czystej energii, a także stały się ważnymi zabytkami architektonicznymi interesującymi dla turystów.
Po serii katastrofalnych powodzi w regionie, niemiecki rząd opracował plan gospodarki wodnej, który doprowadził do budowy systemu zapór i elektrowni wodnych. Przed wybuchem I wojny światowej zbudowano w sumie pięć zapór. Wiele z nich przetrwało do lat 2020-tych, a niektóre nowe, takie jak Bobrowice IV, zostały zbudowane obok tych zniszczonych podczas wojny.
Złotniki
Ta elektrownia wodna posiada ciekawe rozwiązania techniczne i dość wysoką zaporę, która pozwala na efektywne sterowanie przepływami wody. Została zbudowana na rzece Kwisa. Szczególną cechą tej elektrowni jest położenie linii energetycznej od doliny do góry. Pozwala to zachować piękno krajobrazu regionu bez naruszania ekosystemu na nizinach.
Pilchowice
Jest to największa i najwyższa elektrownia wodna na Dolnym Śląsku. Ma 69 metrów wysokości i 270 metrów długości. Osobliwością tej elektrowni jest to, że jej „korona” jest otwarta dla zwiedzających, co pozwala na obserwację procesów związanych z pracą elektrowni wodnej i podziwianie skali obiektu. Zapora Pilchowice jest również ważna dla regulacji poziomu wody w rzece Bóbr, co pomaga zapobiegać nagłym powodziom i stabilizować bilans wodny w całym regionie.
Wrzeszczyn
Elektrownia Wrzeszczyn jest przykładem wykorzystania nowoczesnych technologii w produkcji energii elektrycznej dzięki zainstalowaniu turbin Kaplana, które pozwalają na efektywne wykorzystanie nawet niewielkich przepływów wody. Pomaga to poprawić bezpieczeństwo środowiskowe elektrowni, ponieważ nowe technologie zmniejszają negatywny wpływ na ekosystemy rzeczne. Lokalizacja tej elektrowni pomaga poprawić gospodarkę wodną w dorzeczu rzeki Bóbr i zapobiega ryzyku powodzi na okolicznych obszarach.
Na zakończenie
Na Dolnym Śląsku i w dwóch sąsiednich województwach znajdują się również elektrownie wodne TAURON, które harmonijnie współgrają z naturą i wykorzystują potencjał rzek. Większość z nich zaliczana jest do małych elektrowni wodnych o mocy do 5 MW. Te nowoczesne elektrownie wodne są często budowane na terenie dawnych obiektów przemysłowych. Są one zintegrowane ze środowiskiem naturalnym: tworzą korytarze migracyjne dla ryb, oczyszczają rzeki ze śmieci (których ilość przekracza 120-190 ton rocznie) i przyczyniają się do dodatkowej aeracji wody, co utrzymuje równowagę biologiczną w ekosystemie.
Elektrownie wodne na Dolnym Śląsku spełniają swoją główną rolę, jaką jest wytwarzanie energii elektrycznej. Ale pełnią też ważną funkcję ekologiczną. Jest to doskonały przykład połączenia rozwiązań inżynieryjnych z dbałością o środowisko, gdyż w tym przypadku stabilność energetyczna nie stoi w sprzeczności z ochroną środowiska.