Całe polskie społeczeństwo charakteryzuje się wysokim poziomem świadomości ekologicznej. Dolny Śląsk stara się nadążać za resztą województw kraju i wprowadza szereg ciekawych programów, które pozytywnie wpływają na środowisko. Niemniej jednak sytuacji nie można nazwać idealną. Zapraszamy na wroclaw.name, aby omówić, co jest w tej kwestii realizowane i co można poprawić.
Sytuacja ogólna
W XXI wieku zaczęto zwracać dużą uwagę na problemy ekologii na Dolnym Śląsku. Zauważalnym efektem tego był znaczny wzrost firm zajmujących się produkcją ekologiczną, na przykład produktami spożywczymi. Ponadto wielu gospodarstw unika stosowania nawozów sztucznych i pestycydów, a zwierzęta często hodowane są w sposób naturalny, czyli bez sztucznych pasz. Niektórzy wykorzystują nawet odpady do produkcji biogazu.
Część gospodarstw nie spełnia jednak współczesnych standardów ekologicznych. Niesumienni rolnicy mogą zanieczyszczać środowisko, zapominając, że takie podejście może doprowadzić do nieuniknionych problemów w przyszłości. Czasami media zwracają uwagę na następujący problem: hodując niektóre zwierzęta, właściciele wyrzucają ich odchody do rowów, a te z kolei trafiają do strumieni i rzek.
Dolny Śląsk jest jednak regionem silnie zurbanizowanym, w miastach zamieszkuje nieco ponad 70% ludności. Dlatego warto zwrócić uwagę na problemy Wrocławia i innych dużych miast. Główne problemy regionu to:
- Emisje zanieczyszczeń do powietrza, gleby i wody, głównie z przemysłu wydobywczego i przetwórstwa miedzi.
- Problemy związane z zamknięciem kopalń Dolnośląskiego Zagłębia Węglowego – odpady poeksploatacyjne, zrzuty wód kopalnianych do źródeł, emisje metanu do atmosfery i do gleby, a także przekształcone terytoria tj. zmiany krajobrazu, utrata różnorodności biologicznej , zniszczenie naturalnych ekosystemów.
- Typowymi problemami dużych miast i aglomeracji są hałas, emisja spalin z pojazdów, „dzikie” wysypiska odpadów nieprzetworzonych.
Mimo podejmowanych działań w celu poprawy sytuacji, nadal pozostaje wiele problemów do rozwiązania.
Ekologiczne produkty spożywcze i gospodarstwa ekologiczne
Ekologicznie czyste produkty spożywcze to jeden z modnych trendów w europejskim przemyśle, który cieszy się popularnością na rynkach Niemiec, Szwajcarii i krajów skandynawskich. Chodzi o jak najzdrowsze jedzenie, które zawiera organiczne uprawy, hodowane zgodnie z obowiązującymi normami ekologicznymi. Dolny Śląsk dostosował się do tych potrzeb i stworzył wiele gospodarstw ekologicznych. Przykładowo w 2010 roku zarejestrowano ich ponad 1000, głównie na obszarach górskich i podgórskich. W regionie działają także przedsiębiorstwa przetwórcze, które w swojej działalności przestrzegają standardów ekologicznych.
Najwięcej gospodarstw ekologicznych skupionych jest w powiecie kłodzkim, a następnie wrocławskim. Natomiast powiat strzeliński był na ostatnim miejscu, choć sytuacja mogła się już zmienić. Ten nierównomierny rozkład ma swoje przyczyny. Największy wpływ miała na to jakość gruntów rolniczych.
Na Dolnym Śląsku 80% gospodarstw ekologicznych jako swoją główną działalność wybrało uprawę traw i różnych roślin pastewnych na paszę (pokarm dla zwierząt hodowanych). W tym celu wykorzystuje się w szczególności łąki i pastwiska. Wśród takich roślin mogą być na przykład pszenica, żyto, orkisz, gryka i inne. Warzywa i owoce uprawia się jednak jedynie w kilku procentach takich gospodarstw. Produkcja roślinna znacznie przewyższa produkcję zwierzęcą w stosunku około 4 do 1. W obszarach turystycznych znajduje się wiele ekologicznych gospodarstw, które hodują koni.
Zanieczyszczenie powietrza i środowiska
Zanieczyszczenie powietrza i środowiska w regionie jest również nierównomierne. Obszary niektórych dzielnic są bardzo niebezpieczne dla zdrowia ich mieszkańców. Dotyczy to szczególnie Legnickiego Zagłębia Miedziowego.
Przemysł wydobywczy emituje dużą ilość substancji zanieczyszczających. Są to przede wszystkim metale ciężkie, zwłaszcza ołów i kadm, które niekorzystnie wpływają na produkty spożywcze produkowane i spożywane w tym regionie. Takie metale wywierają silny wpływ na zdrowie dzieci i młodzieży, gdyż w narządach i tkankach organizmu młodego człowieka zachodzą zmiany strukturalne. Z tego powodu zaleca się ciągłe monitorowanie stanu środowiska na terenie Legnickiego Zagłębia Miedziowego i wdrażanie programów profilaktycznych dla dzieci jedzących monotonnie, co często ma miejsce na przykład w domach dziecka.
Istnieją również inne zagrożenia:
- Emisja metanu i innych gazów z kopalń węgla kamiennego, których w województwie jest dużo. Przyczynia się to do takich zjawisk jak efekt cieplarniany.
- Związki toksyczne zawarte w oknach PCV są na Dolnym Śląsku bardzo powszechne. Najbardziej szkodliwe substancje (kadm, ołów, tytan, kobalt) uwalniają się podczas produkcji okien z tworzyw sztucznych oraz podczas pożarów w mieszkaniach, w których się znajdują. Toksyczne gazy emitowane w tym drugim przypadku są bardzo niebezpieczne, a w niektórych przypadkach nie do pogodzenia z życiem.
Sytuacja w mieście Głogowie jest dość trudna, gdyż aktywnie prowadzi się tu wydobycie i przeróbkę rud miedzi. Istnieją również przedsiębiorstwa przemysłowe, które znacząco „zabijają” czystość powietrza. Na ekologię miasta i jego otoczenia wpływa także przestarzałość lokalnych systemów ogrzewania i komunikacji.
Lepsza sytuacja jest jednak w Lubinie. Dzięki staraniom władz lokalnych pojawiło się tu centralne ogrzewanie, a z wielu mieszkań usunięto piece węglowe, które były już reliktem przeszłości. W rezultacie zniknęły rury kominowe. Kotłownie zaczęły używać gazu zamiast węgla, który był bardziej szkodliwy dla powietrza. Nawet część przedsiębiorstw zdecydowała się przystąpić do programu redukcji emisji. Oczywiste jest, że taką inicjatywę należy wspierać w całym regionie.
Projekt strefy czystego transportu
Pod koniec 2023 roku portal Wrocław.pl poinformował, że władze województwa podjęły decyzję o zobligowaniu głównego miasta regionu do przyjęcia projektu strefy czystego transportu do końca 2024 roku. Zaproponowano utworzenie w centrum Wrocławia obszaru z przedwojenną zabudową, który zajmowałby około 6% jego całkowitej powierzchni, ale zamieszkiwałoby tam 23% mieszkańców stolicy Dolnego Śląska.
Oczywiście, to wszystko jest jeszcze na etapie planowania i tą sprawą zajmują się władze miejskie. Wiadomo, że projekt chcieli zatwierdzić do końca 2024 roku, początek realizacji wyznaczono na 2025 roku, a termin pełnego funkcjonowania strefy czystego transportu to 2026 rok.
Kontrola samochodów poruszających się w strefie powinna być zautomatyzowana, czyli realizowana dzięki kamerom monitoringu. Rejestrują one tablice rejestracyjne, co pozwala sprawdzić w bazie danych normę spalin odpowiadającą danemu pojazdowi. Jeżeli samochód nie spełnia wymagań, właściciel zostanie ukarany mandatem w przybliżeniu takim samym jak mandat za przekroczenie prędkości.
Wprowadzenie tych zmian zostało zainicjowane przez Komisję Europejską. Jest to część większego programu, który dotyczy wszystkich polskich miast o populacji powyżej 100 tysięcy mieszkańców, w których przekroczone są normy stężenia dwutlenku azotu. Zmiany te odczują przede wszystkim właściciele najstarszych samochodów z silnikiem Diesla, które stanowią od 3 do 5% ogólnej liczby pojazdów w mieście.
Cóż, miejmy nadzieję, że dzięki tym wysiłkom będzie się łatwiej oddychać we Wrocławiu.
