Park Mikołaja Kopernika

Park Mikołaja Kopernika — najstarszy ogród publiczny Wrocławia nad fosą miejską

Niecałe trzy hektary zieleni tuż przy Starym Mieście, wzdłuż fosy miejskiej, tworzą park o najdłuższej metryce publicznej w całym Wrocławiu. W XVI wieku była tu strzelnica Bractwa Kurkowego, w drugiej połowie XVIII wieku teren przekształcono w Ogród Staromiejski według projektu Johanna Friedricha Knorra, a po zburzeniu fortyfikacji miejskich założenie weszło w skład Promenady Staromiejskiej — pierścienia zieleni opasującego historyczne centrum. Dziś Park Mikołaja Kopernika łączy funkcję zabytkowego ogrodu z rolą najbardziej „dziecięcego” parku w centrum: działa tu bezpłatna karuzela, ptaszarnia, plac zabaw i odrestaurowana fontanna z 1834 roku. Obecną nazwę park nosi od uchwały Rady Miejskiej z 9 października 1993 roku.

Atrakcje w pigułce

• Fontanna „Chłopiec z łabędziem” — kompozycja o oryginale sięgającym 1834 roku, poddana renowacji w 2010 roku i przywrócona jako centralny akcent parku.
• Karuzela — obracana siłą mięśni, bezpłatna atrakcja dla dzieci, czynna zależnie od pogody; jeden z najbardziej rozpoznawalnych elementów parku.
• Ptaszarnia — woliera z ptakami ozdobnymi, wpisana w kompozycję ogrodową jako nawiązanie do XIX-wiecznej mody na ogrody rozrywkowe.
• Pomnik Mikołaja Kopernika — patron parku upamiętniony w jego wnętrzu; nazwa obowiązuje od 1993 roku.
• Rzeźba „Amor na Pegazie” — jedno z najstarszych zachowanych dzieł plenerowych na Promenadzie Staromiejskiej.
• Pomnik Bolesława Chrobrego — powojenny akcent rzeźbiarski, dopełniający zestaw pomników w parku.

Co znajdziesz w środku

Park jest niewielki — zajmuje 2,75 hektara — ale gęsto wypełniony treścią. Od południa ogranicza go fosa miejska, dzięki czemu każda ścieżka prowadzi w końcu nad wodę; od północy i zachodu park styka się z gmachami teatralnymi i zabytkową zabudową Starego Miasta.

• Odcinek fosy miejskiej z nabrzeżem i widokiem na zabudowę śródmieścia.
• Plac zabaw dla dzieci, jeden z niewielu w bezpośrednim sąsiedztwie Rynku.
• Starodrzew platanów, klonów i lip, będący reliktem XIX-wiecznych nasadzeń promenadowych.
• Ścieżki poprowadzone swobodnie, w duchu ogrodu krajobrazowego, z kilkoma nawiązaniami do kompozycji tarasowej.
• Sąsiedztwo Wrocławskiego Teatru Lalek, co czyni park naturalnym przedłużeniem wizyty w teatrze.
• Zachowana historyczna zabudowa na obrzeżach założenia, w tym Pałac Leipzigera i dawny budynek łaźni.

Co robić i dla kogo

• Rodziny z małymi dziećmi — karuzela, ptaszarnia i plac zabaw w jednym miejscu, kilka minut od Rynku, bez potrzeby dojazdu.
• Turyści zwiedzający Stare Miasto — idealna przerwa w trasie: park leży dokładnie na przecięciu głównych szlaków spacerowych centrum.
• Widzowie teatru lalek — naturalne miejsce na oczekiwanie przed spektaklem lub spacer po nim.
• Miłośnicy historii miasta — czytelny fragment Promenady Staromiejskiej, czyli pierwszego w Europie Środkowej pierścienia zieleni na miejscu fortyfikacji.
• Pary i spacerowicze — nabrzeże fosy daje spokojną trasę wieczorną w samym środku miasta.
• Seniorzy — mały dystans, dużo ławek i płaski teren pozwalają na krótki spacer bez wysiłku.

Jak dojechać i sprawy praktyczne

Park leży w osiedlu Stare Miasto, po południowo-wschodniej stronie Rynku, nad fosą miejską. Z dworca Wrocław Główny to około piętnastu minut piechotą albo kilka minut tramwajem; najbliższy węzeł tramwajowy to przystanek przy Galerii Dominikańskiej, gdzie zatrzymują się między innymi linie 2, 8, 9, 10 i 17. Z drugiej strony parku dogodne dojście prowadzi od strony gmachu opery. Wstęp jest bezpłatny i całodobowy, park nie jest ogrodzony. Karuzela i ptaszarnia działają sezonowo i zależnie od pogody. Na obejście całego założenia z przystankiem nad fosą wystarczy od czterdziestu minut do godziny. Alejki są utwardzone, więc park jest w pełni dostępny dla wózków; przy niektórych zejściach nad fosę występują stopnie.

Kiedy odwiedzić

Wiosna jest tu najbardziej odczuwalna: park budzi się razem z całą Promenadą Staromiejską, a kwitnące krzewy i pierwsze liście platanów szybko przesłaniają otaczające kamienice. Latem park pełni funkcję cienistej przerwy w zwiedzaniu — to jedno z niewielu miejsc w centrum, gdzie można usiąść nad wodą poza tłumem Rynku, a karuzela pracuje wtedy najczęściej. Jesienią liście platanów i klonów kładą się na nabrzeżu fosy, a niższe słońce daje najlepsze warunki do zdjęć zabudowy odbijającej się w wodzie. Zimą park jest cichy i pusty, ale zachowuje walor widokowy: bezlistne korony odsłaniają panoramę śródmieścia, a lód na fosie tworzy dodatkowy plan.

Warto wiedzieć

Historia tego miejsca sięga XVI wieku, gdy działała tu strzelnica Bractwa Kurkowego. W drugiej połowie XVIII wieku teren przekształcono w Ogród Staromiejski — a jego twórcą był Johann Friedrich Knorr. Przełomem stały się wojny napoleońskie: po zdobyciu miasta zapadła decyzja o rozbiórce fortyfikacji miejskich, a w 1813 roku tereny pofortyfikacyjne przekazano miastu. Według projektu Knorra urządzono na nich publiczne promenady sąsiadujące z ogrodem, dając początek Promenadzie Staromiejskiej — realizacji łączącej klasycystyczną urbanistykę z ideą ogrodu angielskiego, prowadzonej konsekwentnie od 1812 roku. W 1853 roku kupiecka starszyzna dokupiła od miasta przyległe grunty, a ogród gruntownie przebudowano pod kierunkiem Heinricha Göpperta, wybitnego botanika i paleobotanika Breslau. Kolejne przekształcenie kompozycji nastąpiło w 1891 roku. Niemiecka nazwa założenia — Zwingerpark, Zwingergarten — pochodziła od dawnego pierścienia obronnego. Po 1945 roku park nosił między innymi imię Hanki Sawickiej; obecną nazwę nadano uchwałą Rady Miejskiej 9 października 1993 roku. Gruntowną rewaloryzację przeprowadzono w latach 2009–2010, przywracając wtedy także fontannę „Chłopiec z łabędziem”.

Wskazówki dla odwiedzających

• Połącz wizytę z przejściem całej Promenady Staromiejskiej — park stanowi jej fragment i najłatwiej stąd zacząć trasę wokół fosy.
• Karuzela i ptaszarnia działają zależnie od pogody i sezonu; jeśli przychodzisz z dzieckiem specjalnie dla nich, wybierz ciepły, bezdeszczowy dzień.
• To najbliższy Rynkowi park z placem zabaw — dobry punkt na przerwę w zwiedzaniu Starego Miasta z dziećmi.

Pytania i odpowiedzi

Czy wstęp do parku jest płatny? Nie, park jest ogólnodostępny i bezpłatny przez całą dobę. Nie jest ogrodzony ani biletowany.

Jak stary jest ten park? To najstarsze publiczne założenie ogrodowe Wrocławia. W XVI wieku działała tu strzelnica Bractwa Kurkowego, a w drugiej połowie XVIII wieku powstał Ogród Staromiejski według projektu Johanna Friedricha Knorra.

Skąd wzięła się obecna nazwa? Nadano ją uchwałą Rady Miejskiej Wrocławia 9 października 1993 roku. Wcześniej park nosił nazwy Park Staromiejski, Ogród Staromiejski, a w okresie powojennym imię Hanki Sawickiej.

Czy karuzela w parku jest płatna? Nie, karuzela jest bezpłatna. Napędza się ją siłą mięśni, a działa sezonowo i zależnie od pogody.

Jak duży jest park? Zajmuje 2,75 hektara, co czyni go jednym z mniejszych, ale najgęściej wyposażonych parków w centrum Wrocławia.

Co to jest Promenada Staromiejska? To pierścień zieleni założony na miejscu rozebranych fortyfikacji miejskich, realizowany od 1812 roku według koncepcji łączącej klasycystyczną urbanistykę z ideą ogrodu angielskiego. Park Mikołaja Kopernika stanowi jej fragment.

Ile czasu zajmuje spacer po parku? Na obejście całego założenia z przystankiem nad fosą wystarczy od czterdziestu minut do godziny.

Czy park jest dostępny dla wózków? Tak, główne alejki są utwardzone i płaskie. Przy niektórych zejściach nad fosę występują stopnie, ale można je ominąć.