Kiedy mowa o winie, wiele osób myśli o krajach takich jak Francja, Portugalia czy Włochy. Ale jak to wygląda w Polsce? Okazuje się, że tutaj również są obiecujące regiony. Dolny Śląsk jest jednym z liderów, choć ustępuje województwom małopolskiemu i lubuskiemu. O niektórych osobliwościach winiarstwa we Wrocławiu i okolicach, jego historii, perspektywach i powiązaniach z kwestiami środowiskowymi opowiemy dalej na wroclaw.name.
Aktualny stan produkcji wina na Dolnym Śląsku
Rynek wina w Polsce dynamicznie się rozwija, choć w porównaniu z innymi krajami europejskimi konsumpcja tego trunku nie jest aż tak aktywna. Dlatego bardzo ważne jest, aby dolnośląscy winiarze rozwijali swoją branżę, wykorzystując dostępne innowacje. Jednakże radycyjnie Polska ma wyższe spożycie alkoholi wysokoprocentowych.
W 2019 r. statystyki wykazały 500 winnic w Polsce, a w kwietniu 2024 r. było ich już ponad 600. Warunki klimatyczne pokazują, że lokalizacja winnic w południowej części kraju jest bardziej obiecująca. Dolny Śląsk nie był niestety pionierem w branży. Historycy datują pierwsze profesjonalne przypadki winiarstwa na XII wiek, ale było to w okolicach Krakowa, Krosna, Lublina i Sandomierza. A w XIII wieku rzemiosło dotarło na nasze tereny.
Dolny Śląsk można uznać za obiecujące miejsce dla winiarstwa. Panują tu bardzo korzystne warunki do uprawy winorośli, ale niestety niewielu było ludzi, którzy rozwijali to rzemiosło. Co więcej, niektórzy nazywają okolice Wrocławia najlepszym miejscem do rozwoju uprawy winorośli w Polsce. Powodem tego są najkorzystniejsze warunki klimatyczne: gorące lata, łagodne zimy, odpowiednia ilość opadów, dobre ukształtowanie terenu i gleby. Nie bez znaczenia jest też fakt, że zagrożenie wiosennymi przymrozkami jest tu znacznie mniejsze niż w innych regionach.
Szczególnie atrakcyjny dla winiarstwa jest region Wzgórz Trzebnickich, położony na północ od Wrocławia. To właśnie tutaj znajdowały się średniowieczne winnice. W XXI wieku w regionie znajduje się kilkadziesiąt winnic. Wśród nich jest Winnica Stary Wielisław, która ma najwyższą lokalizację spośród wszystkich polskich winnic. Biorąc pod uwagę, że enoturystyka obecnie aktywnie się rozwija, liczba takich miejsc powinna nadal rosnąć.
Najwyżej cenione na rynku międzynarodowym są polskie wina musujące, które zajmują czołowe miejsca na międzynarodowych konkursach. Jednak dolnośląskie wino dopiero rozpoczyna swoją podróż na wysokim poziomie, więc najlepsze zapewne jeszcze przed nami.
Dynamika rozwoju, popyt i perspektywy
W XXI wieku, zwłaszcza w latach 2010, przemysł winiarski na Dolnym Śląsku stale się rozwijał. Wynika to z faktu, że popyt na polskie wino osiągnął nowy poziom. Obcokrajowcy zastanawiają się, jak możliwa jest uprawa winogron w takim klimacie, lecz nie warto zapominać, że Wrocław znajduje się na tej samej szerokości geograficznej co francuska prowincja Szampania, co jest dużym plusem. Współczesne polskie wino zaczęto już porównywać z zagranicznymi próbkami, co jest wskaźnikiem jakości i uznania.
Sukces regionu opiera się na szlachetnych odmianach winogron, takich jak riesling i pinot noir, które są z powodzeniem uprawiane przez lokalnych producentów. Winnice takie jak Trzebnicka, Jakubowa, Jaworek i inne stale poprawiają jakość swoich produktów. Popyt jest tak wysoki, że winiarze nie zawsze mają czas na realizację zamówień, a restauracje same szukają dostawców lokalnych win.
Zmiany klimatyczne, choć budzą obawy ekologów, otwierają przed branżą nowe możliwości. Ocieplenie ułatwia uprawę odmian, które wcześniej uważano za nieodpowiednie dla polskiego klimatu. Stwarza to korzystniejsze warunki do dalszego rozwoju winiarstwa na Dolnym Śląsku i podboju rynku międzynarodowego.
Lokalne winnice pozostają atrakcyjne dla turystów. Odwiedzający mogą spróbować nowych odmian i poznać historie o miejscach i ludziach, którzy tworzą te szlachetne trunki. Wino stopniowo staje się znakiem rozpoznawczym regionu.
Przegląd kilku winnic na Dolnym Śląsku
Jakie są najlepsze i najbardziej obiecujące winnice na Dolnym Śląsku? Jakie metody stosują i jakie odmiany uprawiają? Przyjrzyjmy się im.
- Winnica 55-100 (Wzgórza Trzebnickie). Ma naprawdę wyjątkowy mikroklimat i długi sezon wegetacyjny. Założona w 2015 roku, ta młoda winnica uprawia szczepy muscaris, solaris i regent. Właściciele, Tomasz Pilawka i Dorian Zięba, koncentrują się na produkcji wysokiej jakości wina, od zbiorów po butelkowanie. Miejsce to jest dobrym przykładem na to, jak pasjonaci mogą stworzyć winnicę, która stopniowo zyskuje na popularności.
- Winnica Adoria. Została założona przez Mike’a Whitneya w 1996 roku po wielu latach poszukiwań miejsca. Zanim znalazł działkę w Zachowicach, Mike przeszedł przez ponad 300 odrzuceń. Winnica łączy tradycyjne metody produkcji wina z innowacyjnymi technologiami, aby produkować wysokiej jakości wina. Uprawia się tu chardonnay, pinot noir i riesling. Wysokie oceny ekspertów i liczne medale potwierdzają sukces tej winnicy.
- Winnica agatowa na wulkanicznej glebie na Pogórzu Kaczawskim. Wyjątkowe miejsce dla Polski. Uprawia się tu cabernet cortis, johanniter, pinot grigio, riesling, regent, rondo i solaris. W winnicy odbywają się imprezy plenerowe, w tym letnie degustacje wina i grille. W tym miejscu kwitnie agroturystyka, oferująca gościom możliwość spędzenia nocy na łonie natury.
Te trzy winnice reprezentują różne podejścia do produkcji wina na Dolnym Śląsku. Każda z nich produkuje różne rodzaje wina, które przypadną do gustu koneserom wina i enoturystom.
Przegląd historyczny
Dolny Śląsk ma długie tradycje winiarskie, sięgające, jak wspomniano powyżej, XIII wieku. Kluczową rolę w rozwoju uprawy winorośli odegrali cystersi, którzy przybyli do regionu w XII wieku. Dzięki nim rozwinęła się również infrastruktura, w tym stawy rybne, młyny, browary i fabryki tkackie. Wina z okolic Wrocławia i Świdnicy były tak wysokiej jakości, że niekiedy wykorzystywano je jako środek płatniczy.
Warunki klimatyczne regionu, w szczególności Przedgórza Sudeckiego i rejonu Ślęży, sprzyjają uprawie winorośli ze względu na ciepłe dni, długie okresy wegetacyjne i łagodne zimy. Pagórkowaty teren i zróżnicowane gleby pozwalają na uprawę ogromnej liczby odmian winorośli, co stanowi podstawę nowoczesnego winiarstwa w regionie.
Sugeruje to, że obecny rozwój winiarstwa jest odrodzeniem, a nie czymś zupełnie nowym dla Dolnego Śląska. Niemniej jednak jasne jest, że przemysł ten od pewnego czasu podupada.
Dolnośląski przemysł winiarski i środowisko naturalne
W regionie znajduje się wiele wspaniałych miejsc, które oferują niepowtarzalną atmosferę i pozwalają skosztować lokalnych win o wyjątkowych smakach. Można tu także w ciszy i spokoju odpocząć od miejskiego zgiełku.
Warto również zauważyć, że wiele z tych winiarni wyróżnia się poszanowaniem środowiska naturalnego. Na przykład winnica Alvarium jest ekologiczna, kwitnie tu także pszczelarstwo. Personel stawia na naturalne składniki bez sztucznych dodatków. Można przypuszczać, że inne podobne gospodarstwa w regionie również są na dobrej drodze do tego lub już stosują ekologiczne metody.