Pamiętasz legendarny amerykański serial telewizyjny Przyjaciele? Grupa sześciu osób spędzała tam czas w kawiarni o nazwie Central Park. Skoro mowa o Nowym Jorku, kawiarnia ta jest tylko fikcją na potrzeby serialu, ale Central Park naprawdę istnieje. Jeden z najsłynniejszych parków na świecie powstał w 1858 roku. Jest to ogromna oaza w sercu Nowego Jorku, z jeziorami, rezydencjami i miejscami kultury, pisze portal wroclaw.name.
W Polsce pierwszy park – Łazienki Królewskie – pojawił się w Warszawie w okresie renesansu i baroku. Według danych historycznych jego powstanie datuje się na połowę XVII wieku. Wiadomo, że inicjatorem powstania parku był król Stanisław August Poniatowski. Z biegiem czasu park ten stał się kulturalnym i historycznym miejscem stolicy Polski.
We Wrocławiu najpopularniejszym miejscem rekreacji dla mieszkańców jest Park Szczytnicki, który jest uważany za największy w mieście.
Fryderyk Ludwik Hohenlohe
Jeśli mówimy o Parku Szczytnickim, tego człowieka nie można zignorować. Fryderyk Ludwik Hohenlohe urodził się 31 stycznia 1746 roku w Ingelfingen i miał ogromny wpływ na rozwój spraw we Wrocławiu. W 1768 r. wstąpił do armii pruskiej, w 1795 r. dowodził pułkiem podczas obrony Frankfurtu przed wojskami francuskimi, a za udane akcje wojskowe został honorowym obywatelem miasta.
Po ślubie z hrabiną Amalią von Goim nabył majątek pod Wrocławiem. 14 października 1806 r. dowodził wojskami pruskimi w bitwie pod Jeną. Była to bitwa, która ostatecznie zakończyła się klęską armii pruskiej, a Wrocław na kilka lat znalazł się pod okupacją francuską.
Fryderyk Ludwik Hohenlohe po tych wydarzeniach przeniósł się do Prenzlau, a następnie zrezygnował z wojska, oskarżając króla Fryderyka III o niewystarczające wspieranie pruskiej armii. Jego zdecydowana postawa pozwoliła mu zostać odnoszącym sukcesy politykiem, ponieważ pomimo swojego wojskowego pochodzenia został mianowany premierem Śląska podczas francuskiej kontroli nad regionem.
Dlaczego wielki dowódca został wspomniany w materiale o parku? Odpowiedź jest bardzo prosta. W 1783 roku Fryderyk Ludwik Hohenlohe zakupił ten teren i stworzył w mieście pierwszy prywatny park.
Pierwszy nie tylko we Wrocławiu
Na obrzeżach ówczesnego Wrocławia znajdowały się wsie Nowy i Stary Szczytnik, w których znajdowały się podmiejskie osiedla mieszkaniowe. W tym czasie Fryderyk Ludwik Hohenlohe skupował majątki, by wraz z żoną osiedlić się na Dolnym Śląsku. W efekcie nabył prawie 100 hektarów ziemi, na której założył park z arboretum.
W XVIII wieku był to pierwszy park we Wrocławiu i jeden z pierwszych w Europie. Fryderyk Ludwik Hohenlohe i jego żona urządzili park, sadząc setki krzewów i drzew. Z czasem Hohenlohe wykorzystywał park do spotkań z przyjaciółmi. Jako arystokrata urządził w parku kręgielnię (a raczej coś na wzór współczesnej gry), strzelnicę, a nawet stół bilardowy.
Wielki dowódca Hohenlohe pozostawił w parku kościół zbudowany w XVI wieku. Był on drewniany i poświęcony świętemu męczennikowi Janowi Nepomucenowi.
Ponadto Hohenlohe bardzo lubił sztukę. Zapraszał do siebie znanych rzeźbiarzy, którzy później tworzyli w parku gipsowe kopie starożytnych rzeźb. W ten sposób w parku pojawiły się nawet pomniki królów Fryderyka I i Wilhelma II.
Park stał się własnością miasta
W 1806 roku park został uszkodzony w wyniku ataku żołnierzy napoleońskich podczas oblężenia Wrocławia. Sam Fryderyk Ludwik Hohenlohe próbował go odrestaurować aż do swojej śmierci w 1818 roku. Po tym wydarzeniu park opustoszał na jakiś czas.
Dopiero gdy do władzy doszedł Gottlieb Donatus Menzel, park otrzymał drugie życie. Rozpoczęto jego odbudowę i znaczną rozbudowę. Przypomniano sobie również o wsi, która znajdowała się na tym terenie. Należy zaznaczyć, że w tym czasie była ona już przyłączona do Wrocławia, dlatego nazwano ją Parkiem Szczytnickim.
W tym samym roku, 1833, w parku odbyły się pierwsze wyścigi konne. Nowy lokalny park był odwiedzany przez wielu okolicznych mieszkańców. Po takim sukcesie zawody jeździeckie stały się tradycją i odbywały się do 1907 roku. Później zawody musiały zostać odwołane, ponieważ na hipodromie rozpoczęto budowę Hali Stulecia.
W międzyczasie Wrocław stanął w obliczu niszczycielskiej katastrofy: w 1854 roku część Wrocławia została zatopiona. Dzielnica Szczytnicka bardzo ucierpiała. Burmistrz Julius Elwanger zaproponował mieszkańcom, aby sprzedali swoje grunty miastu. Natychmiast podjęto decyzję o zabudowaniu tych terenów i przekształceniu ich w park, aby uniknąć ofiar ludzkich podczas następnej powodzi.
W 1960 roku botanik Heinrich Geppert rozpoczął sadzenie nowych kwiatów, drzew i krzewów w parku. Obszary wewnątrz parku również były ulepszane. W 1964 roku obok hipodromu powstał miejski park zoologiczny. Przez kolejne 20 lat w parku pojawiła się cała gama atrakcji przyrodniczych. Wrocławscy ogrodnicy cały czas pracowali nad rozbudową parku. Założyli Szkolny Ogród Botaniczny i zbudowali sztuczny wodospad.
W 1893 roku władze miasta, na czele z Jerzym Benderem, podjęły decyzję o budowie tamy wokół Odry, aby uniknąć zalewania przyległych terenów parku.
Rozwój parku w XX wieku
Budowa Hali Stulecia, która powstała w 1913 roku, zrewolucjonizowała rozwój parku. W kontekście wielkich osiągnięć sportowych reprezentacji Niemiec, władze centralne podjęły decyzję o budowie stadionu olimpijskiego we Wrocławiu. Ten obiekt sportowy miał stać się bazą treningową dla części drużyn, które pojadą na Igrzyska Olimpijskie do Niemiec.
Równolegle ze stadionem powstało Obserwatorium Astronomiczne. W 1922 roku wybudowano pawilon, w którym później zainstalowano refraktor Clarka-Repsolda i duży teleskop. W tym czasie budowa Stadionu Olimpijskiego dobiegała końca. Został on zaprojektowany przez architekta Richarda Konwiarza, a pierwsze zawody odbyły się na arenie sportowej w 1926 roku.
W 1928 r. w Parku Szczytnickim zbudowano nowy budynek Obserwatorium Astronomicznego. Zbudowano również Pawilon Czterech Kopuł. Budynek ten był wykorzystywany do różnych wystaw i prezentacji podczas obchodów miasta.
Kiedy Berlin dowiedział się, że będzie gospodarzem Igrzysk Olimpijskich, nawet stadion we Wrocławiu został odnowiony. W szczególności trybuny dla widzów zostały powiększone do 40 000. Dodano również korty tenisowe, siłownię i bieżnie, a w pobliżu stadionu wybudowano kryty basen.
Idealne miejsce na relaks
W XXI wieku wrocławianie i przyjezdni wybierają Park Szczytnicki na miejsce swojego wypoczynku. Park ten stał się nie tylko ostoją dla wielu roślin i zwierząt, ale także centrum wielu wydarzeń kulturalnych i sportowych w mieście.
Innym ciekawym miejscem w parku jest Ogród Japoński, który ma już ponad sto lat. Pojawił się on w Parku Szczytnickim w 1913 roku jako prezent od delegacji z Japonii na otwarcie Hali Stulecia. Od tego czasu Wrocław i jego mieszkańcy poznali malownicze drzewo – wiśnię japońską (sakurę). To właśnie to drzewo stało się stałym elementem tła zdjęć w mediach społecznościowych młodych ludzi.
Zachowała się również większość rzeźb, które bardzo lubił Fryderyk Ludwik Hohenlohe. Lokalne władze kilkakrotnie odrestaurowywały kolumnę króla Wilhelma II, ponieważ pomnik, zbudowany w 1789 roku, był kilkakrotnie niszczony.
W parku zachowała się willa architekta Maxa Berga, który zaprojektował Halę Stulecia. Park Szczytnicki to nie tylko miejsce rekreacji, ale także cała historia Wrocławia.