Park Stanisława Tołpy

Park Stanisława Tołpy — staw po dawnym korycie Odry i neogotycka sylweta nad wodą

Dziewięć hektarów zieleni w gęsto zabudowanym Ołbinie tworzy jeden z najbardziej fotogenicznych, a jednocześnie najmniej oczywistych parków Wrocławia. Jego sercem jest staw będący pozostałością Odry Ołbińskiej — dawnego koryta rzeki, które przestało płynąć, a którego lustro zachowano przy zakładaniu parku. Koncepcja założenia powstała w 1902 roku, prace ziemne ruszyły w 1905, a urządzanie zieleni zakończono w 1907 roku; przez dekady obiekt nosił nazwę Park Nowowiejski, po niemiecku znany jako Waschteichpark i Nordpark. Obecną nazwę, upamiętniającą botanika profesora Stanisława Tołpę, nadano w 2005 roku. Neogotycki gmach Wydziału Architektury Politechniki Wrocławskiej odbijający się w stawie sprawił, że park bywa nazywany wrocławskim Hogwartem.

Atrakcje w pigułce

• Staw po Odrze Ołbińskiej — starorzecze zachowane jako element kompozycji parku; lustro wody odbija sąsiednią zabudowę i jest głównym motywem wszystkich zdjęć z tego miejsca.
• Widok na Wydział Architektury Politechniki Wrocławskiej — neogotycka bryła nad wodą, której sylweta dała parkowi przydomek wrocławskiego Hogwartu.
• Sztuczne wzniesienie — usypana górka w północno-zachodniej części, klasyczny zabieg kompozycyjny parków początku XX wieku.
• Trawiaste polany — otwarte wnętrza parkowe, wyraźnie oddzielone od obrzeżnych zadrzewień.
• Place zabaw dla dzieci — kilka stref o różnym stopniu trudności, rozmieszczonych wzdłuż głównych alej.
• Wybieg dla psów — wydzielona przestrzeń dla czworonogów, oddzielona od stref rekreacji rodzinnej.

Co znajdziesz w środku

Park Stanisława Tołpy działa na zasadzie kontrastu: z zewnątrz otacza go gęsta kamieniczna zabudowa Ołbina, a w środku otwiera się przestrzeń wody, trawy i starych drzew. Układ jest prosty i czytelny — pętla wokół stawu, kilka polan i wzniesienie z widokiem.

• Staw ze stałym lustrem wody, dawne koryto rzeczne, dziś siedlisko ptactwa wodnego.
• Obrzeżne zadrzewienia oddzielające park od ruchliwej dzielnicy i tłumiące hałas.
• Rozległe trawniki wykorzystywane latem do wypoczynku i gier zespołowych.
• Ścieżki spacerowe okrążające staw, w większości utwardzone.
• Sąsiedztwo kościoła św. Michała Archanioła, którego wieża jest dobrze widoczna z parku.
• Wydzielony w 2011 roku sąsiedni Park Świętej Edyty Stein, powstały z części dawnego założenia.

Co robić i dla kogo

• Fotografowie — odbicie neogotyckiego gmachu w stawie to jeden z najczęściej powielanych kadrów Wrocławia, najlepszy o świcie i o zachodzie.
• Rodziny z dziećmi — place zabaw, płaskie alejki i obserwacja kaczek na stawie wystarczają na spokojne popołudnie.
• Studenci — park sąsiaduje z gmachem Wydziału Architektury i pełni funkcję naturalnej przerwy między zajęciami.
• Właściciele psów — wydzielony wybieg pozwala wypuścić psa bez konfliktu z pozostałymi użytkownikami.
• Biegacze — pętla wokół stawu ma wygodną, powtarzalną długość na trening interwałowy.
• Mieszkańcy Ołbina — najbliższy duży teren zielony w dzielnicy o bardzo zwartej zabudowie.

Jak dojechać i sprawy praktyczne

Park leży w osiedlu Ołbin, w północnej części śródmieścia, po prawej stronie Odry. Dojazd zapewniają tramwaje linii 1 i 11, które zatrzymują się bezpośrednio przy parku, oraz autobusy obsługujące Ołbin; z dworca Wrocław Główny to kilkanaście minut jazdy z jedną przesiadką, a od Rynku około dwudziestu minut. Wstęp jest bezpłatny, park nie jest ogrodzony i pozostaje dostępny przez całą dobę. Na obejście pętli wokół stawu wraz z wejściem na wzniesienie wystarczy od trzydziestu do czterdziestu pięciu minut; z przerwą na placu zabaw — godzina lub więcej. Alejki są w większości utwardzone i nadają się dla wózków, choć część ścieżek nad brzegiem stawu bywa gruntowa i po deszczu grząska. Oświetlenie obejmuje główne ciągi komunikacyjne.

Kiedy odwiedzić

Wiosną staw ożywa jako pierwszy — pojawia się ptactwo z młodymi, a rozwijające się liście jeszcze nie zasłaniają widoku na neogotycką bryłę po drugiej stronie wody. Latem park pełni funkcję dzielnicowego salonu: trawiaste polany zapełniają się kocami, a stare drzewa dają cień, którego brakuje w kamienicznym Ołbinie. Jesień to najlepszy czas na zdjęcia — przebarwione korony odbijają się w stawie, a poranne mgły nad wodą wzmacniają efekt, któremu park zawdzięcza swój przydomek. Zimą, gdy staw zamarza, a drzewa stoją bez liści, kompozycja parku z 1907 roku staje się najlepiej czytelna: widać sztuczne wzniesienie, obrys dawnego koryta i pierwotny układ alej.

Warto wiedzieć

Pomysł urządzenia parku w tym miejscu pojawił się w 1902 roku, gdy Ołbin gwałtownie się zabudowywał i brakowało w nim terenów zielonych. Prace ziemne rozpoczęto w 1905 roku, a nasadzenia ukończono w 1907 roku, otwierając założenie dla mieszkańców pod nazwą Park Nowowiejski; niemieckie nazwy Waschteichpark i Nordpark odnosiły się do stawu i do położenia w północnej części miasta. Staw nie jest sztuczny — to zachowany fragment Odry Ołbińskiej, dawnego koryta rzeki, i należy do nielicznych zbiorników, jakie przetrwały po zasypanych ciekach i fosach w prawobrzeżnym Wrocławiu. W 1912 roku odsłonięto w parku pomnik Johannesa Reinelta, śląskiego pisarza tworzącego pod pseudonimem Philo vom Walde. Obecną nazwę nadano w 2005 roku, upamiętniając Stanisława Tołpę — botanika, profesora wrocławskiej uczelni rolniczej, twórcę preparatu torfowego noszącego jego nazwisko. W 2011 roku część dawnego założenia wydzielono jako osobny Park Świętej Edyty Stein. Powierzchnia obecnego parku wynosi 8,96 hektara.

Wskazówki dla odwiedzających

• Na najlepsze zdjęcie odbicia w stawie przyjdź wcześnie rano, gdy woda jest gładka, a nad nią unosi się mgła.
• Wejdź na sztuczne wzniesienie w północno-zachodniej części — to jedyny punkt, z którego widać cały układ parku naraz.
• Po deszczu trzymaj się utwardzonych alej; ścieżki tuż nad brzegiem stawu długo pozostają grząskie.

Pytania i odpowiedzi

Czy wstęp do parku jest płatny? Nie, park jest bezpłatny, nieogrodzony i dostępny przez całą dobę.

Skąd wziął się staw w parku? To pozostałość Odry Ołbińskiej — dawnego koryta rzeki. Zbiornik zachowano przy zakładaniu parku i należy on do nielicznych, jakie przetrwały po zasypanych ciekach prawobrzeżnego Wrocławia.

Dlaczego park bywa nazywany wrocławskim Hogwartem? Nad stawem góruje neogotycki gmach Wydziału Architektury Politechniki Wrocławskiej. Jego sylweta odbijająca się w wodzie przypomina scenerię znaną z filmów i dała parkowi ten przydomek.

Kim był Stanisław Tołpa? Botanikiem i profesorem wrocławskiej uczelni rolniczej, twórcą preparatu torfowego noszącego jego nazwisko. Park nazwano jego imieniem w 2005 roku; wcześniej nosił nazwę Park Nowowiejski.

Kiedy park powstał? Koncepcja pochodzi z 1902 roku, prace ziemne rozpoczęto w 1905, a urządzanie zieleni zakończono w 1907 roku.

Jak duży jest park? Obecnie zajmuje 8,96 hektara. W 2011 roku część dawnego założenia wydzielono jako osobny Park Świętej Edyty Stein.

Czy jest tu miejsce dla psów? Tak, w parku wydzielono wybieg dla psów, oddzielony od stref rekreacji rodzinnej i placów zabaw.

Ile czasu zajmuje spacer? Pętla wokół stawu z wejściem na wzniesienie zajmuje od trzydziestu do czterdziestu pięciu minut, a z przerwą na placu zabaw — godzinę lub więcej.