{"id":6231,"date":"2026-01-13T21:47:59","date_gmt":"2026-01-13T20:47:59","guid":{"rendered":"https:\/\/wroclaw.name\/?p=6231"},"modified":"2026-01-13T22:14:47","modified_gmt":"2026-01-13T21:14:47","slug":"pomnik-geologiczny-masywu-slezy-skaly-gnejsowe-pod-sobotka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/eternal-6231-pomnik-geologiczny-masywu-slezy-skaly-gnejsowe-pod-sobotka","title":{"rendered":"Pomnik geologiczny Masywu \u015al\u0119\u017cy \u2013 ska\u0142y gnejsowe pod Sob\u00f3tk\u0105"},"content":{"rendered":"\n<p>Na po\u0142udnie od Wroc\u0142awia, tam, gdzie r\u00f3wninny Dolny \u015al\u0105sk nagle zbiera si\u0142y i wznosi si\u0119 w g\u00f3r\u0119, zaczyna si\u0119 Masyw \u015al\u0119\u017cy. Jest dobrze widoczny z daleka \u2013 jako geologiczna \u201ewyspa\u201d, kt\u00f3ra uparcie sterczy nad okolic\u0105 i nie zamierza rozp\u0142ywa\u0107 si\u0119 w krajobrazie. U podn\u00f3\u017ca, w pobli\u017cu Sob\u00f3tki, spod gleby wy\u0142aniaj\u0105 si\u0119 ska\u0142y gnejsowe \u2013 surowe, warstwowe, niczym strony kamiennej kroniki \u2013 przedmiot naszych rozwa\u017ca\u0144 na <a href=\"https:\/\/wroclaw.name\/pl\">wroclaw.name<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p>To teren, gdzie kamie\u0144 m\u00f3wi ch\u0119tniej ni\u017c ludzie: o ci\u015bnieniu i temperaturze, o ruchach skorupy ziemskiej, o wydarzeniach, kt\u00f3re mia\u0142y miejsce na d\u0142ugo przed powstaniem Karpat czy nawet Morza Ba\u0142tyckiego. Masyw \u015al\u0119\u017cy cz\u0119sto wspominany jest w folderach turystycznych, ale pod Sob\u00f3tk\u0105 ods\u0142ania si\u0119 z innej strony \u2013 jako zabytek geologiczny, kt\u00f3ry mo\u017cna czyta\u0107 powoli, uwa\u017cnie i bez specjalistycznego sprz\u0119tu, je\u015bli wie si\u0119, na co patrze\u0107.<\/p>\n\n\n\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_74 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<label for=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a3ad8e721b60\" class=\"ez-toc-cssicon-toggle-label\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #999;color:#999\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #999;color:#999\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/label><input type=\"checkbox\"  id=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a3ad8e721b60\"  aria-label=\"Toggle\" \/><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/eternal-6231-pomnik-geologiczny-masywu-slezy-skaly-gnejsowe-pod-sobotka\/#Masyw_Slezy_jako_fenomen_geologiczny_Przedgorza_Sudeckiego\" >Masyw \u015al\u0119\u017cy jako fenomen geologiczny Przedg\u00f3rza Sudeckiego<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/eternal-6231-pomnik-geologiczny-masywu-slezy-skaly-gnejsowe-pod-sobotka\/#Pochodzenie_skal_gnejsowych_pod_Sobotka\" >Pochodzenie ska\u0142 gnejsowych pod Sob\u00f3tk\u0105<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/eternal-6231-pomnik-geologiczny-masywu-slezy-skaly-gnejsowe-pod-sobotka\/#Formy_rzezby_terenu_i_procesy_ktore_je_stworzyly\" >Formy rze\u017aby terenu i procesy, kt\u00f3re je stworzy\u0142y<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/eternal-6231-pomnik-geologiczny-masywu-slezy-skaly-gnejsowe-pod-sobotka\/#Zabytek_geologiczny_%E2%80%93_wartosc_naukowa_i_edukacyjna\" >Zabytek geologiczny \u2013 warto\u015b\u0107 naukowa i edukacyjna<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/eternal-6231-pomnik-geologiczny-masywu-slezy-skaly-gnejsowe-pod-sobotka\/#Uwaga_dla_uwaznego_czytelnika\" >Uwaga dla uwa\u017cnego czytelnika<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Masyw_Slezy_jako_fenomen_geologiczny_Przedgorza_Sudeckiego\"><\/span>Masyw \u015al\u0119\u017cy jako fenomen geologiczny Przedg\u00f3rza Sudeckiego<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Je\u015bli spojrze\u0107 na Masyw \u015al\u0119\u017cy z okolicznych p\u00f3l czy dr\u00f3g, <strong>sprawia wra\u017cenie samotnika<\/strong>. \u017badnych \u0142a\u0144cuch\u00f3w g\u00f3rskich w pobli\u017cu, \u017cadnego \u201ewsparcia\u201d s\u0105siad\u00f3w \u2013 po prostu odr\u0119bny masyw, kt\u00f3ry wyr\u00f3s\u0142 po\u015br\u00f3d Przedg\u00f3rza Sudeckiego i trwa tu ju\u017c od setek milion\u00f3w lat. Geolodzy maj\u0105 na takie formy precyzyjny termin \u2013 inselberg, czyli \u201eg\u00f3ra wyspowa\u201d. I ta definicja dobrze sprawdza si\u0119 jako wskaz\u00f3wka do jego historii.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1200\" height=\"900\" src=\"https:\/\/cdn.wroclaw.name\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2026\/01\/image-59.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-6232\" srcset=\"https:\/\/cdn.wroclaw.name\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2026\/01\/image-59.png 1200w, https:\/\/cdn.wroclaw.name\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2026\/01\/image-59-300x225.png 300w, https:\/\/cdn.wroclaw.name\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2026\/01\/image-59-768x576.png 768w, https:\/\/cdn.wroclaw.name\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2026\/01\/image-59-696x522.png 696w, https:\/\/cdn.wroclaw.name\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2026\/01\/image-59-1068x801.png 1068w\" sizes=\"auto, (max-width: 1200px) 100vw, 1200px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Masyw \u015al\u0119\u017cy nale\u017cy do tzw. Bloku Przedsudeckiego \u2013 dawnej cz\u0119\u015bci skorupy ziemskiej, kt\u00f3ra przesz\u0142a kilka geologicznych \u201eremont\u00f3w\u201d jeszcze w paleozoiku. Jego ska\u0142y formowa\u0142y si\u0119 w warunkach dalekich od spokojnych: ruchy p\u0142yt tektonicznych, g\u0142\u0119bokie zanurzenie w skorupie, wysokie temperatury i ci\u015bnienie. Wszystko to dzia\u0142o si\u0119 podczas orogenezy waryscyjskiej, gdy terytorium dzisiejszej Europy \u015arodkowej przypomina\u0142o raczej stref\u0119 zderze\u0144 ni\u017c map\u0119 turystyczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>Wa\u017cne jest te\u017c to, \u017ce \u015al\u0119\u017ca ostro kontrastuje z otaczaj\u0105cymi terenami. Wok\u00f3\u0142 \u2013 m\u0142odsze warstwy osadowe, wyg\u0142adzony rze\u017aba terenu, pola i osady. Tutaj \u2013 zwarte ska\u0142y krystaliczne, odporne na niszczenie, kt\u00f3re d\u0142ugo opiera\u0142y si\u0119 erozji. W\u0142a\u015bnie dlatego masyw nie zla\u0142 si\u0119 z r\u00f3wnin\u0105, a jego zbocza i podn\u00f3\u017ca, zw\u0142aszcza w okolicach Wroc\u0142awia, sta\u0142y si\u0119 miejscem ods\u0142oni\u0119cia g\u0142\u0119binowych struktur skorupy ziemskiej. <\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1472\" height=\"704\" src=\"https:\/\/cdn.wroclaw.name\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2026\/01\/image-60.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-6235\" srcset=\"https:\/\/cdn.wroclaw.name\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2026\/01\/image-60.png 1472w, https:\/\/cdn.wroclaw.name\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2026\/01\/image-60-300x143.png 300w, https:\/\/cdn.wroclaw.name\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2026\/01\/image-60-768x367.png 768w, https:\/\/cdn.wroclaw.name\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2026\/01\/image-60-696x333.png 696w, https:\/\/cdn.wroclaw.name\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2026\/01\/image-60-1068x511.png 1068w\" sizes=\"auto, (max-width: 1472px) 100vw, 1472px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Ska\u0142y gnejsowe i gnejsopodobne pod Sob\u00f3tk\u0105 to bezpo\u015bredni skutek tej odporno\u015bci. Wysz\u0142y na powierzchni\u0119 nie przypadkiem, lecz tam, gdzie erozja okaza\u0142a si\u0119 bardziej wytrwa\u0142a od kamienia. I w\u0142a\u015bnie w tym po\u0142\u0105czeniu \u2013 prastarej geologii i stosunkowo \u201em\u0142odego\u201d krajobrazu \u2013 \u015al\u0119\u017ca staje si\u0119 szczeg\u00f3lnie wymowna.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Pochodzenie_skal_gnejsowych_pod_Sobotka\"><\/span>Pochodzenie ska\u0142 gnejsowych pod Sob\u00f3tk\u0105<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Ska\u0142y gnejsowe pod Sob\u00f3tk\u0105 sprawiaj\u0105 <strong>wra\u017cenie, jakby kto\u015b celowo \u201erozwarstwi\u0142\u201d kamie\u0144<\/strong> \u2013 pasmo za pasmem, jasne obok ciemnego, wszystko uporz\u0105dkowane, a jednocze\u015bnie nieco chaotyczne. To nie efekt dekoracyjny ani kaprys natury, lecz skutek metamorfizmu \u2013 procesu, kt\u00f3ry dzia\u0142a powoli, bez po\u015bpiechu, ale o wysok\u0105 stawk\u0119. Gnejs rodzi si\u0119 g\u0142\u0119boko pod powierzchni\u0105, tam, gdzie ska\u0142a nie mo\u017ce ju\u017c pozosta\u0107 taka sama, ale jeszcze si\u0119 nie topi.<\/p>\n\n\n\n<p>Materia\u0142 wyj\u015bciowy dla tych ska\u0142 by\u0142 r\u00f3\u017cny \u2013 ska\u0142y magmowe i osadowe, kt\u00f3re z czasem znalaz\u0142y si\u0119 w strefie wysokiego ci\u015bnienia i temperatury. Podczas ruch\u00f3w tektonicznych minera\u0142y zacz\u0119\u0142y si\u0119 \u201eprzegrupowywa\u0107\u201d \u2013 kwarc, skalenie i ciemne domieszki wyci\u0105ga\u0142y si\u0119 w pasma, dostosowuj\u0105c si\u0119 do kierunku napr\u0119\u017ce\u0144 w skorupie ziemskiej. Tak powstawa\u0142a tekstura gnejsowa, dobrze czytelna nawet bez geologicznego m\u0142otka.<\/p>\n\n\n\n<p>W przypadku Masywu \u015al\u0119\u017cy ta historia ma jeszcze jeden niuans. Tutaj gnejsy cz\u0119sto granicz\u0105 z amfibolitami i metagabrami \u2013 ska\u0142ami pochodz\u0105cymi od dawnych cia\u0142 magmowych. Z tego powodu granice mi\u0119dzy \u201eklasycznym\u201d gnejsem a odmianami gnejsopodobnymi bywaj\u0105 rozmyte. Dla naukowc\u00f3w to \u017ar\u00f3d\u0142o dyskusji, dla uwa\u017cnego obserwatora \u2013 doskona\u0142y przyk\u0142ad tego, jak skomplikowana bywa rzeczywisto\u015b\u0107 geologiczna, je\u015bli patrze\u0107 na ni\u0105 bez uproszcze\u0144.<\/p>\n\n\n\n<p>Z czasem ska\u0142y te znalaz\u0142y si\u0119 na powierzchni dzi\u0119ki erozji. Przez miliony lat woda, mr\u00f3z i grawitacja zdejmowa\u0142y g\u00f3rne warstwy, ods\u0142aniaj\u0105c to, co kiedy\u015b le\u017ca\u0142o na g\u0142\u0119boko\u015bci kilku kilometr\u00f3w. W\u0142a\u015bnie dlatego ska\u0142y gnejsowe pod Sob\u00f3tk\u0105 wygl\u0105daj\u0105 tak powa\u017cnie \u2013 nie by\u0142y przeznaczone dla powierzchni, ale pogodzi\u0142y si\u0119 z now\u0105 rol\u0105.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Formy_rzezby_terenu_i_procesy_ktore_je_stworzyly\"><\/span>Formy rze\u017aby terenu i procesy, kt\u00f3re je stworzy\u0142y<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"604\" height=\"453\" src=\"https:\/\/cdn.wroclaw.name\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2026\/01\/image-61.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-6238\" srcset=\"https:\/\/cdn.wroclaw.name\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2026\/01\/image-61.png 604w, https:\/\/cdn.wroclaw.name\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2026\/01\/image-61-300x225.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 604px) 100vw, 604px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Ska\u0142y gnejsowe pod Sob\u00f3tk\u0105 rzadko wygl\u0105daj\u0105 jak \u201eklasyczne\u201d ska\u0142y z podr\u0119cznika. Nie ma tu pionowych \u015bcian w stylu alpejskim \u2013 zamiast tego widzimy wyst\u0119py, g\u0142azy, chaotycznie rozrzucone bloki, jakby kto\u015b kiedy\u015b rozsypa\u0142 kamienne klocki i poszed\u0142, nie sprz\u0105tn\u0105wszy po sobie. W rzeczywisto\u015bci <strong>to bardzo uporz\u0105dkowany ba\u0142agan, je\u015bli si\u0119 wie, co dok\u0142adnie go ukszta\u0142towa\u0142o<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p>Pierwsze skrzypce gra tu wietrzenie. Gnejs to ska\u0142a wytrzyma\u0142a, ale nie monolityczna. Jego warstwowa budowa ze sp\u0119kaniami i strefami os\u0142abienia czyni kamie\u0144 wra\u017cliwym na wahania temperatury i wilgoci. Woda wnika w mikroszczeliny, zamarza, rozszerza si\u0119 \u2013 i powoli \u201erozsadza\u201d masyw na poszczeg\u00f3lne bloki. Proces powolny, ale uparty jak sama geologia.<\/p>\n\n\n\n<p>Swoj\u0105 rol\u0119 odegra\u0142y te\u017c warunki peryglacjalne plejstocenu. L\u0105dol\u00f3d tu nie dotar\u0142, ale zimny klimat z cz\u0119stymi cyklami zamarzania i odmarzania dzia\u0142a\u0142 niemal r\u00f3wnie skutecznie. To wtedy na zboczach Masywu \u015al\u0119\u017cy formowa\u0142y si\u0119 rumowiska skalne (go\u0142oborza) i osypiska \u2013 charakterystyczne pokrywy kamienne, kt\u00f3re dzi\u015b \u0142atwo pomyli\u0107 z ruinami dawnej budowli. Wygl\u0105da to widowiskowo, cho\u0107 przyczyna jest ca\u0142kiem przyziemna \u2013 fizyka i czas.<\/p>\n\n\n\n<p>Wa\u017cne jest te\u017c to, \u017ce rze\u017aba terenu nie jest tu zakonserwowana. Ska\u0142y pod Sob\u00f3tk\u0105 wci\u0105\u017c si\u0119 zmieniaj\u0105, po prostu w naszej skali jest to niemal niezauwa\u017calne. Kamie\u0144 p\u0119ka, g\u0142azy powoli zsuwaj\u0105 si\u0119, drobne od\u0142amki gromadz\u0105 si\u0119 u podn\u00f3\u017ca. To \u017cywy teren, gdzie procesy geologiczne nie zako\u0144czy\u0142y si\u0119, a jedynie przesz\u0142y w tryb powolnej pracy.<\/p>\n\n\n\n<p>W\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki tym formom rze\u017aby wychodnie gnejsowe s\u0105 tak czytelne. Nie trzeba tu wyobra\u017ca\u0107 sobie przesz\u0142o\u015bci \u2013 le\u017cy ona wprost przed oczami, w postaci kamiennych bry\u0142, szczelin i warstw.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Zabytek_geologiczny_%E2%80%93_wartosc_naukowa_i_edukacyjna\"><\/span>Zabytek geologiczny \u2013 warto\u015b\u0107 naukowa i edukacyjna<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1080\" height=\"700\" src=\"https:\/\/cdn.wroclaw.name\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2026\/01\/image-62.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-6241\" srcset=\"https:\/\/cdn.wroclaw.name\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2026\/01\/image-62.png 1080w, https:\/\/cdn.wroclaw.name\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2026\/01\/image-62-300x194.png 300w, https:\/\/cdn.wroclaw.name\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2026\/01\/image-62-768x498.png 768w, https:\/\/cdn.wroclaw.name\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2026\/01\/image-62-696x451.png 696w, https:\/\/cdn.wroclaw.name\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2026\/01\/image-62-1068x692.png 1068w\" sizes=\"auto, (max-width: 1080px) 100vw, 1080px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Ska\u0142y gnejsowe pod Sob\u00f3tk\u0105 s\u0105 cenne nie dlatego, \u017ce efektownie wygl\u0105daj\u0105 na zdj\u0119ciach, ale dlatego, \u017ce wygodnie si\u0119 z nimi pracuje. Dla geolog\u00f3w to <strong>miejsce, w kt\u00f3rym mo\u017cna obserwowa\u0107 ska\u0142y metamorficzne bez wierce\u0144 i skomplikowanych metod<\/strong>. Warstwowanie, kierunki deformacji, kontakty r\u00f3\u017cnych typ\u00f3w ska\u0142 \u2013 wszystko le\u017cy na powierzchni i pozwala weryfikowa\u0107 hipotezy prosto \u201ew terenie\u201d. W\u0142a\u015bnie takie miejsca cz\u0119sto staj\u0105 si\u0119 punktami odniesienia dla regionalnych modeli geologicznych Przedg\u00f3rza Sudeckiego.<\/p>\n\n\n\n<p>Potencja\u0142 edukacyjny tego terenu jest nie mniej wa\u017cny. Ska\u0142y pod Sob\u00f3tk\u0105 od dawna wykorzystywane s\u0105 jako naturalna sala wyk\u0142adowa \u2013 dla student\u00f3w geologii, geografii, ochrony \u015brodowiska. \u0141atwo tu wyja\u015bni\u0107, jak dzia\u0142a metamorfizm, dlaczego ska\u0142y wygl\u0105daj\u0105 tak, a nie inaczej, i jak czyta\u0107 krajobraz bez abstrakcyjnych schemat\u00f3w. Dla uczni\u00f3w i turyst\u00f3w jest to jeszcze prostsze \u2013 kamie\u0144 staje si\u0119 histori\u0105, kt\u00f3rej mo\u017cna dotkn\u0105\u0107 r\u0119k\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>Osobny temat to ochrona. Ods\u0142oni\u0119cia gnejsowe nie s\u0105 zasobem odnawialnym, a ka\u017cda ingerencja zostawia \u015blad na d\u0142ugo. Dlatego te\u017c te obszary maj\u0105 status pomnik\u00f3w przyrody nieo\u017cywionej i wymagaj\u0105 uwa\u017cnego traktowania \u2013 bez zbierania \u201epami\u0105tek\u201d, bez niszczenia g\u0142az\u00f3w, bez zamieniania ska\u0142 w dzik\u0105 \u015bciank\u0119 wspinaczkow\u0105.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Uwaga_dla_uwaznego_czytelnika\"><\/span>Uwaga dla uwa\u017cnego czytelnika<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Je\u015bli przyjrze\u0107 si\u0119 ska\u0142om gnejsowym pod Sob\u00f3tk\u0105, mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107 zmian\u0119 orientacji warstw i pasm mineralnych nawet na dystansie kilku metr\u00f3w. \u015awiadczy to o skomplikowanej, wielofazowej deformacji ska\u0142 \u2013 serii zdarze\u0144 o r\u00f3\u017cnych kierunkach napr\u0119\u017ce\u0144. W\u0142a\u015bnie takie detale <strong>pozwalaj\u0105 zrekonstruowa\u0107 sekwencj\u0119 proces\u00f3w geologicznych, kt\u00f3re kszta\u0142towa\u0142y Przedg\u00f3rze Sudeckie<\/strong>. Dla popularnych opis\u00f3w to zazwyczaj zbyt subtelna materia, ale dla nauki \u2013 jeden z g\u0142\u00f3wnych powod\u00f3w, dla kt\u00f3rych ten teren ma prawdziw\u0105 warto\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p>Takie zabytki s\u0105 dla Wroc\u0142awia nie mniej wa\u017cne ni\u017c <a href=\"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/eternal-6184-fauna-we-wroclawiu-jak-miasto-koegzystuje-z-szopami-i-lisami\">fauna<\/a> dla ekolog\u00f3w, a tak\u017ce <a href=\"https:\/\/iwroclaw.com\/pl\/eternal-22404-sensory-dla-robotow-wklad-wroclawia-w-przyszlosc-maszyn-z-instynktem\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">sensory dla robot\u00f3w<\/a> z punktu widzenia wroc\u0142awskich wynalazc\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Na po\u0142udnie od Wroc\u0142awia, tam, gdzie r\u00f3wninny Dolny \u015al\u0105sk nagle zbiera si\u0142y i wznosi si\u0119 w g\u00f3r\u0119, zaczyna si\u0119 Masyw \u015al\u0119\u017cy. Jest dobrze widoczny z daleka \u2013 jako geologiczna \u201ewyspa\u201d, kt\u00f3ra uparcie sterczy nad okolic\u0105 i nie zamierza rozp\u0142ywa\u0107 si\u0119 w krajobrazie. U podn\u00f3\u017ca, w pobli\u017cu Sob\u00f3tki, spod gleby wy\u0142aniaj\u0105 si\u0119 ska\u0142y gnejsowe \u2013 surowe, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":349,"featured_media":6200,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[332],"tags":[3628,3633,3631,3621,3626,3618,3627,3629,3620,3634,3623,3632,3622,3625,3619,3624,3630],"moimportance":[30,33],"motype":[326],"moformat":[22],"class_list":{"0":"post-6231","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-srodowisko","8":"tag-dziedzictwo-przyrodnicze","9":"tag-edukacja-geologiczna","10":"tag-geologia-wroclaw","11":"tag-gnejs-dolny-slask","12":"tag-inselberg-sleza","13":"tag-masyw-slezy","14":"tag-orogeneza-waryscyjska","15":"tag-pola-blokowe","16":"tag-pomnik-geologiczny","17":"tag-pomniki-geologiczne","18":"tag-przedgorze-sudeckie","19":"tag-rzezba-slezy","20":"tag-skaly-gnejsowe","21":"tag-skaly-metamorficzne","22":"tag-sobotka-geologia","23":"tag-tektonika-sudetow","24":"tag-wietrzenie-gnejsu","25":"moimportance-golovna-novyna","26":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatory","27":"motype-eternal","28":"moformat-longrid-korotka"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6231","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/349"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6231"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6231\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6246,"href":"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6231\/revisions\/6246"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6200"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6231"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6231"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6231"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=6231"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=6231"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=6231"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}