{"id":3708,"date":"2024-07-04T11:41:14","date_gmt":"2024-07-04T09:41:14","guid":{"rendered":"https:\/\/wroclaw.name\/?p=3708"},"modified":"2024-07-30T21:33:43","modified_gmt":"2024-07-30T19:33:43","slug":"o-wybitnym-wroclawskim-biologu-ludwiku-hirschfeldu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/eternal-3708-o-wybitnym-wroclawskim-biologu-ludwiku-hirschfeldu","title":{"rendered":"O wybitnym wroc\u0142awskim biologu Ludwiku Hirschfeldu"},"content":{"rendered":"\n<p>Ludwik Hirschfeld by\u0142 wybitnym wroc\u0142awskim lekarzem, immunologiem i mikrobiologiem. Prowadzi\u0142 szeroko zakrojone badania nad grupami krwi i ustali\u0142 ich terminologi\u0119. Bohater tego artyku\u0142u na<a href=\"https:\/\/wroclaw.name\/\"> wroclaw.name<\/a> zas\u0142u\u017cy\u0142 na Nagrod\u0119 Nobla, ale nigdy jej nie otrzyma\u0142. Hirschfeld za\u0142o\u017cy\u0142 r\u00f3wnie\u017c now\u0105 dziedzin\u0119 nauki \u2014 seroantropologi\u0119. Czuj\u0105c piln\u0105 potrzeb\u0119 pomagania ludziom, naukowiec naprawd\u0119 uratowa\u0142 wiele istnie\u0144 ludzkich, w tym noworodk\u00f3w. Poznajmy wi\u0119c go bli\u017cej.<\/p>\n\n\n\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_74 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<label for=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6aad35d2ac690\" class=\"ez-toc-cssicon-toggle-label\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #999;color:#999\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #999;color:#999\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/label><input type=\"checkbox\"  id=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6aad35d2ac690\"  aria-label=\"Toggle\" \/><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/eternal-3708-o-wybitnym-wroclawskim-biologu-ludwiku-hirschfeldu\/#Informacje_biograficzne\" >Informacje biograficzne<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/eternal-3708-o-wybitnym-wroclawskim-biologu-ludwiku-hirschfeldu\/#Kariera\" >Kariera<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/eternal-3708-o-wybitnym-wroclawskim-biologu-ludwiku-hirschfeldu\/#Wklad_w_nauke_i_osiagniecia\" >Wk\u0142ad w nauk\u0119 i osi\u0105gni\u0119cia<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/eternal-3708-o-wybitnym-wroclawskim-biologu-ludwiku-hirschfeldu\/#Cechy_charakteru_i_poglady\" >Cechy charakteru i pogl\u0105dy<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Informacje_biograficzne\"><\/span>Informacje biograficzne<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Ludwik Hirschfeld urodzi\u0142 si\u0119 5 wrze\u015bnia 1884 roku w Warszawie, kt\u00f3ra by\u0142a w\u00f3wczas cz\u0119\u015bci\u0105 imperium rosyjskiego. Z urodzenia Ludwik by\u0142 \u017bydem, cho\u0107 jego rodzina ju\u017c dawno zasymilowa\u0142a si\u0119 w Polsce. Jednym z najbardziej \u017cywych wspomnie\u0144 z dzieci\u0144stwa by\u0142 jego wuj Boles\u0142aw, kt\u00f3ry bra\u0142 udzia\u0142 w walce o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Polski. Patriotyczne wychowanie jeszcze nie raz da o sobie zna\u0107 w przysz\u0142o\u015bci, ale nauka zawsze b\u0119dzie na pierwszym miejscu w \u017cyciu biologa.<\/p>\n\n\n\n<p>Wykszta\u0142cenie podstawowe zdoby\u0142 w gimnazjum w \u0141odzi, gdzie potajemnie studiowa\u0142 histori\u0119 Polski i czyta\u0142 ksi\u0105\u017cki zakazane przez w\u0142adze rosyjskie. W m\u0142odym wieku zaczyna pisa\u0107 wiersze. Chodzi na ta\u0144ce, gdzie poznaje dziewczyn\u0119, Ann\u0119 Kasman, kt\u00f3ra p\u00f3\u017aniej zostaje jego \u017con\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>Wkr\u00f3tce Hirschfeld postanawia zdoby\u0107 dodatkowe wykszta\u0142cenie w dziedzinie medycyny. W tym celu zaczyna uczy\u0107 si\u0119 podstawowych fakt\u00f3w dla lekarza w W\u00fcrzburgu, a nast\u0119pnie kontynuuje nauk\u0119 w Berlinie. Przez kilka miesi\u0119cy studiuje te\u017c filozofi\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p>W 1905 roku w Kr\u00f3lestwie Polskim wybucha rewolucja. Ludwik prawie uleg\u0142 pokusie wzi\u0119cia w niej udzia\u0142u, ale kontynuowa\u0142 studia i w 1907 r. uda\u0142o mu si\u0119 obroni\u0107 prac\u0119 doktorsk\u0105 na temat aglutynacji krwi. Dzi\u0119ki swojej pracy, w kt\u00f3rej opisa\u0142 zwi\u0105zek zjawisk immunologicznych z krzepni\u0119ciem krwi, w 1914 r. po raz pierwszy obroni\u0142 habilitacj\u0119.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Kariera\"><\/span>Kariera<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Prawdziwa kariera medyczna Hirschfelda rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 od pracy w Instytucie Bada\u0144 nad Rakiem w Heidelbergu. Tam po raz pierwszy naukowiec obserwowa\u0142 pod mikroskopem ameby, co zahartowa\u0142o jego charakter. A potem zacz\u0119\u0142a si\u0119 najciekawsza cz\u0119\u015b\u0107 \u2013 praca z profesorem Emilem von Dungernem w Departamencie Serologii, gdzie naukowcy badali warunki dziedziczenia grup krwi. Polak odgrywa\u0142 kluczow\u0105 rol\u0119 w ich badaniach, wi\u0119c odkrycia przypisywano w\u0142a\u015bnie jemu.<\/p>\n\n\n\n<p>Pod koniec 1911 roku Hirschfeldowie przeprowadzili si\u0119 do Zurychu. Anna dosta\u0142a prac\u0119 w klinice dzieci\u0119cej jako pediatra, a Ludwik zosta\u0142 asystentem w Instytucie Higieny.<\/p>\n\n\n\n<p>Podczas I wojny \u015bwiatowej Hirschfeld pomaga\u0142 zwalcza\u0107 epidemi\u0119 tyfusu w Serbii i uczestniczy\u0142 w organizacji lokalnej s\u0142u\u017cby zdrowia. Faktycznie to on pokona\u0142 epidemi\u0119, bo ta ostatecznie usta\u0142a. Wroc\u0142awski biolog za\u0142o\u017cy\u0142 r\u00f3wnie\u017c laboratorium bakteriologiczne. W 1920 r. wr\u00f3ci\u0142 do Polski i rozpocz\u0105\u0142 prac\u0119 w Pa\u0144stwowym Instytucie Serologicznym w Warszawie, kt\u00f3ry p\u00f3\u017aniej sta\u0142 si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 Pa\u0144stwowego Zak\u0142adu Higieny. Hirschfeld by\u0142 jednym z jego wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycieli.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"752\" height=\"566\" src=\"https:\/\/cdn.wroclaw.name\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2024\/07\/image-16.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-3709\" srcset=\"https:\/\/cdn.wroclaw.name\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2024\/07\/image-16.png 752w, https:\/\/cdn.wroclaw.name\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2024\/07\/image-16-300x226.png 300w, https:\/\/cdn.wroclaw.name\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2024\/07\/image-16-696x524.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 752px) 100vw, 752px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>W latach 1924-1925 Ludwik zosta\u0142 profesorem Wolnej Wszechnicy Polskiej. Od tego czasu do 1939 r. kierowa\u0142 wspomnianym Pa\u0144stwowym Zak\u0142adem Higieny.<\/p>\n\n\n\n<p>W 1926 r. po raz drugi obroni\u0142 habilitacj\u0119, uzyskuj\u0105c presti\u017cowy stopie\u0144 wymagany do nauczania na Uniwersytecie Warszawskim. W 1930 r. zosta\u0142 aktywnym cz\u0142onkiem Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, a ju\u017c w 1931 r. zosta\u0142 awansowany do stopnia profesora. W latach 1931-1935 i 1947-1952 Hirschfeld by\u0142 prezesem Polskiego Towarzystwa Mikrobiolog\u00f3w i Epidemiolog\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Podczas obrony Warszawy we wrze\u015bniu 1939 r. Hirschfeld zorganizowa\u0142 tam stacj\u0119 transfuzji krwi. Musia\u0142 ukry\u0107 si\u0119 w miejscowym getcie, by nie wpa\u015b\u0107 w r\u0119ce nazist\u00f3w, a nast\u0119pnie zmieni\u0142 nazwisko i ukrywa\u0142 si\u0119, udaj\u0105c urz\u0119dnika-dezynfektora. W trudnych wojennych czasach pomaga\u0142 leczy\u0107 chorych na tyfus. Po wyzwoleniu Lublina w 1944 r. uczestniczy\u0142 w tworzeniu Uniwersytetu Marii Curie-Sk\u0142odowskiej. <\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"757\" height=\"523\" src=\"https:\/\/cdn.wroclaw.name\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2024\/07\/image-17.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-3712\" srcset=\"https:\/\/cdn.wroclaw.name\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2024\/07\/image-17.png 757w, https:\/\/cdn.wroclaw.name\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2024\/07\/image-17-300x207.png 300w, https:\/\/cdn.wroclaw.name\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2024\/07\/image-17-218x150.png 218w, https:\/\/cdn.wroclaw.name\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2024\/07\/image-17-696x481.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 757px) 100vw, 757px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>W 1945 r. przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Wroc\u0142awia i rozpocz\u0105\u0142 prac\u0119 na Wydziale Medycznym Uniwersytetu Wroc\u0142awskiego. Nawiasem m\u00f3wi\u0105c, Hirschfeld by\u0142 pierwszym dziekanem tego wydzia\u0142u.<\/p>\n\n\n\n<p>W 1952 r. za\u0142o\u017cy\u0142 Instytut Immunologii i Terapii Do\u015bwiadczalnej Polskiej Akademii Nauk we Wroc\u0142awiu (p\u00f3\u017aniej nazwany na jego cze\u015b\u0107), a nast\u0119pnie zorganizowa\u0142 w mie\u015bcie O\u015brodek Badawczy Patologii Ci\u0105\u017cy.<\/p>\n\n\n\n<p>W 1952 r. zosta\u0142 cz\u0142onkiem rzeczywistym Polskiej Akademii Nauk i wszed\u0142 w sk\u0142ad jej Prezydium. Zmar\u0142 na zawa\u0142 serca 7 marca 1954 r. we Wroc\u0142awiu, wnosz\u0105c ogromny wk\u0142ad w rozw\u00f3j medycyny w naszym mie\u015bcie.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"547\" src=\"https:\/\/cdn.wroclaw.name\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2024\/07\/image-18.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-3715\" srcset=\"https:\/\/cdn.wroclaw.name\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2024\/07\/image-18.png 800w, https:\/\/cdn.wroclaw.name\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2024\/07\/image-18-300x205.png 300w, https:\/\/cdn.wroclaw.name\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2024\/07\/image-18-768x525.png 768w, https:\/\/cdn.wroclaw.name\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2024\/07\/image-18-218x150.png 218w, https:\/\/cdn.wroclaw.name\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2024\/07\/image-18-696x476.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Wklad_w_nauke_i_osiagniecia\"><\/span>Wk\u0142ad w nauk\u0119 i osi\u0105gni\u0119cia<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Kiedy Karl Landsteiner opisa\u0142 aglutynacj\u0119 ludzkich czerwonych krwinek z surowicami innych os\u00f3b, Ludwig Hirschfeld mia\u0142 zaledwie 17 lat. Uko\u0144czy\u0142 szko\u0142\u0119 \u015bredni\u0105 w \u0141odzi i wyjecha\u0142 na studia medyczne do Niemiec.<\/p>\n\n\n\n<p>Kontynuuj\u0105c badania Landsteinera, wroc\u0142awski biolog wraz z dr Dungernem odkryli, \u017ce surowice ps\u00f3w mog\u0105 by\u0107 wykorzystywane do identyfikacji grup krwi. Naukowcy zauwa\u017cyli r\u00f3wnie\u017c, \u017ce psy dziedzicz\u0105 grupy krwi, co doprowadzi\u0142o ich do przekonania, \u017ce ludzie mog\u0105 robi\u0107 to samo. Wprowadzili r\u00f3wnie\u017c klasyfikacj\u0119 grup krwi A, B, AB i O (przez pewien czas zamiast O u\u017cywano cyfry 0). Hirschfeld zidentyfikowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c czynnik Rh i odkry\u0142 przyczyn\u0119 konfliktu serologicznego, kt\u00f3ry uratowa\u0142 \u017cycie wielu noworodkom.<\/p>\n\n\n\n<p>Co ciekawe, w 1930 roku Carl Landsteiner zdoby\u0142 Nagrod\u0119 Nobla za odkrycie grup krwi, ale w swoim wyk\u0142adzie noblowskim z\u0142o\u017cy\u0142 ho\u0142d Dungernowi i Hirschfeldowi za po\u0142o\u017cenie podwalin pod te badania. Rzeczywi\u015bcie, naukowcy ci po\u0142o\u017cyli podwaliny pod ludzk\u0105 immunogenetyk\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p>Podczas pobytu na Ba\u0142kanach, w szpitalu w Salonikach, Ludwig odkry\u0142 pa\u0142eczk\u0119 duru brzusznego C (Salmonella hirschfeldii). Nast\u0119pnie stworzy\u0142 szczepionk\u0119, ale pope\u0142ni\u0142 powa\u017cny b\u0142\u0105d, gdy nalega\u0142 na wstrzykni\u0119cie sobie du\u017cej dawki chininy na malari\u0119. W rezultacie omal nie umar\u0142.<\/p>\n\n\n\n<p>W 1950 roku Hirschfeld zosta\u0142 nominowany do Nagrody Nobla, ale jej nie otrzyma\u0142. Jednak wa\u017cniejsze by\u0142o to, \u017ce uczy\u0142 \u015bwiat higieny, po\u015bwi\u0119caj\u0105c tej kwestii wiele uwagi w swoich przem\u00f3wieniach i pismach.<\/p>\n\n\n\n<p>Ludwig i Anna Hirschfeld prowadzili badania nad statystycznymi r\u00f3\u017cnicami w cz\u0119sto\u015bci wyst\u0119powania grup krwi w populacjach z r\u00f3\u017cnych region\u00f3w geograficznych. To w\u0142a\u015bnie te badania pozwoli\u0142y im stworzy\u0107 now\u0105 nauk\u0119 \u2014 seroantropologi\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p>Ludwik jako pierwszy w Polsce zastosowa\u0142 w praktyce klinicznej teori\u0119 konfliktu serologicznego mi\u0119dzy matk\u0105 a p\u0142odem. Uwa\u017ca si\u0119, \u017ce pomog\u0142o to uratowa\u0107 \u017cycie prawie 200 dzieci.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Cechy_charakteru_i_poglady\"><\/span>Cechy charakteru i pogl\u0105dy<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"756\" height=\"557\" src=\"https:\/\/cdn.wroclaw.name\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2024\/07\/image-19.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-3718\" srcset=\"https:\/\/cdn.wroclaw.name\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2024\/07\/image-19.png 756w, https:\/\/cdn.wroclaw.name\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2024\/07\/image-19-300x221.png 300w, https:\/\/cdn.wroclaw.name\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2024\/07\/image-19-696x513.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 756px) 100vw, 756px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Czasami Hirschfeld potrafi\u0142 by\u0107 bardzo wymagaj\u0105cy wobec student\u00f3w. Na przyk\u0142ad obni\u017ca\u0142 oceny na egzaminie ustnym za u\u017cywanie litery O zamiast cyfry 0 podczas m\u00f3wienia o klasyfikacji grup krwi. Ostatecznie przesta\u0142o to by\u0107 dla naukowc\u00f3w kwesti\u0105 zasadnicz\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>Bohater naszego artyku\u0142u lubi\u0142 uczy\u0107 swoich ulubionych przedmiot\u00f3w, a zaj\u0119cia ze studentami by\u0142y cz\u0119\u015bci\u0105 jego \u017cycia jako naukowca. Zdawa\u0142 sobie jednak spraw\u0119 z prostej prawdy, kt\u00f3r\u0105 cz\u0119sto powtarza\u0142: <\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>&#8222;Kto chce zapali\u0107 innych, sam musi sp\u0142on\u0105\u0107&#8221;.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>Podobno przed jego publiczn\u0105 obron\u0105 habilitacji w wieku 30 lat, \u017cona zagrozi\u0142a Ludwikowi rozwodem, je\u015bli b\u0119dzie czyta\u0142 z kartki. Ten jednak nie zawi\u00f3d\u0142 ukochanej, wyg\u0142aszaj\u0105c b\u0142yskotliwe przem\u00f3wienie, kt\u00f3re m\u00f3wi\u0142 swobodnie i od serca.<\/p>\n\n\n\n<p>Gdy w listopadzie 1918 roku Polska odzyska\u0142a suwerenno\u015b\u0107 i potrzebowa\u0142a wykszta\u0142conych ludzi, Hirschfeld postanowi\u0142 wr\u00f3ci\u0107 do ojczyzny. W 1919 roku, gdy by\u0142 bliski realizacji tego planu, powiedzia\u0142: <\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>&#8222;W domu masz zar\u00f3wno przesz\u0142o\u015b\u0107, jak i przysz\u0142o\u015b\u0107, ale za granic\u0105 masz tylko tera\u017aniejszo\u015b\u0107&#8221;.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>Prace wroc\u0142awskiego naukowca mo\u017cna uzna\u0107 za nie\u015bmiertelne dla nauki. Sam Hirschfeld uwa\u017ca\u0142 jednak, \u017ce jedyn\u0105 form\u0105 nie\u015bmiertelno\u015bci, do kt\u00f3rej warto d\u0105\u017cy\u0107, jest ludzka \u017cyczliwo\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p>Ka\u017cdy mo\u017ce przyczyni\u0107 si\u0119 do ochrony \u015brodowiska i zasob\u00f3w naturalnych. Na przyk\u0142ad inny biolog,<a href=\"https:\/\/wroclaw.name\/uk\/eternal-2931-yak-rozrobky-vroczlavskyh-aktyvistiv-spryyayut-zberezhennyu-ridkisnyh-tvaryn\"> Tomasz Strza\u0142a<\/a>, pomaga chroni\u0107 rzadkie zwierz\u0119ta.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ludwik Hirschfeld by\u0142 wybitnym wroc\u0142awskim lekarzem, immunologiem i mikrobiologiem. Prowadzi\u0142 szeroko zakrojone badania nad grupami krwi i ustali\u0142 ich terminologi\u0119. Bohater tego artyku\u0142u na wroclaw.name zas\u0142u\u017cy\u0142 na Nagrod\u0119 Nobla, ale nigdy jej nie otrzyma\u0142. Hirschfeld za\u0142o\u017cy\u0142 r\u00f3wnie\u017c now\u0105 dziedzin\u0119 nauki \u2014 seroantropologi\u0119. Czuj\u0105c piln\u0105 potrzeb\u0119 pomagania ludziom, naukowiec naprawd\u0119 uratowa\u0142 wiele istnie\u0144 ludzkich, w tym [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":322,"featured_media":3545,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[337],"tags":[1764,1761,1760,1753,1381,1758,1759,1757,1754,1755,1763,1768,1752,1766,1756,1767,1762],"moimportance":[30,33],"motype":[326],"moformat":[22],"class_list":{"0":"post-3708","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-rozwoj","8":"tag-badania-w-biologii","9":"tag-badania-w-biologii-w-przeszlosci","10":"tag-badania-w-nauce","11":"tag-biolog-3","12":"tag-biolog-dr-tomasz-strzala","13":"tag-historia-naukowca","14":"tag-historie-znanych-naukowcow","15":"tag-karl-landsteiner","16":"tag-ludwik-hirschfeld","17":"tag-nagrode-nobla","18":"tag-nagrody-naukowca","19":"tag-naukowcy-xx-wieku","20":"tag-o-wybitnym-wroclawskim-biologu-ludwiku-hirschfeldu","21":"tag-przydatne-eksperymenty","22":"tag-wklad-w-nauke-i-osiagniecia","23":"tag-znani-biolodzy","24":"tag-znani-naukowcy-z-wroclawia","25":"moimportance-golovna-novyna","26":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatory","27":"motype-eternal","28":"moformat-longrid-korotka"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3708","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/322"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3708"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3708\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3721,"href":"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3708\/revisions\/3721"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3545"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3708"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3708"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3708"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=3708"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=3708"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=3708"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}