{"id":2877,"date":"2024-01-31T22:59:36","date_gmt":"2024-01-31T21:59:36","guid":{"rendered":"https:\/\/wroclaw.name\/?p=2877"},"modified":"2024-01-31T22:59:49","modified_gmt":"2024-01-31T21:59:49","slug":"gdzie-mieszkancy-wroclawia-wyrzucali-odpady-w-przeszlosci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/eternal-2877-gdzie-mieszkancy-wroclawia-wyrzucali-odpady-w-przeszlosci","title":{"rendered":"Gdzie mieszka\u0144cy Wroc\u0142awia wyrzucali odpady w przesz\u0142o\u015bci"},"content":{"rendered":"\n<p>Dolny \u015al\u0105sk jest jednym z lider\u00f3w w Polsce pod wzgl\u0119dem liczby nielegalnych wysypisk \u015bmieci. Problem ten jest swoistym baga\u017cem przesz\u0142o\u015bci, kiedy ludzie nie zastanawiali si\u0119 nad konsekwencjami swoich dzia\u0142a\u0144 i wyrzucali \u015bmieci wprost na ulic\u0119. Niekt\u00f3rzy ludzie nawet obecnie robi\u0105 co\u015b podobnego, ale nieco bardziej sprytnie, cho\u0107 nara\u017caj\u0105 si\u0119 na otrzymanie mandat\u00f3w. Co nasi przodkowie robili z odpadami w dawnych czasach? Zanurzmy si\u0119 g\u0142\u0119biej w histori\u0119 na stronie <a href=\"http:\/\/wroclaw.name\" data-type=\"link\" data-id=\"wroclaw.name\">wroclaw.name<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_74 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<label for=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a3afa89864f6\" class=\"ez-toc-cssicon-toggle-label\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #999;color:#999\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #999;color:#999\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/label><input type=\"checkbox\"  id=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a3afa89864f6\"  aria-label=\"Toggle\" \/><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/eternal-2877-gdzie-mieszkancy-wroclawia-wyrzucali-odpady-w-przeszlosci\/#Sytuacja_w_starozytnej_Europie_i_na_swiecie\" >Sytuacja w staro\u017cytnej Europie i na \u015bwiecie<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/eternal-2877-gdzie-mieszkancy-wroclawia-wyrzucali-odpady-w-przeszlosci\/#Dolny_Slask_i_Wroclaw\" >Dolny \u015al\u0105sk i Wroc\u0142aw<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/eternal-2877-gdzie-mieszkancy-wroclawia-wyrzucali-odpady-w-przeszlosci\/#Kiedy_nadszedl_czas_na_zmiany\" >Kiedy nadszed\u0142 czas na zmiany<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/eternal-2877-gdzie-mieszkancy-wroclawia-wyrzucali-odpady-w-przeszlosci\/#Wykorzystanie_odpadow_jako_nawozu\" >Wykorzystanie odpad\u00f3w jako nawozu<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/eternal-2877-gdzie-mieszkancy-wroclawia-wyrzucali-odpady-w-przeszlosci\/#Smietniki_i_kosze_na_smieci_we_Wroclawiu_na_poczatku_XX_wieku\" >\u015amietniki i kosze na \u015bmieci we Wroc\u0142awiu na pocz\u0105tku XX wieku<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Sytuacja_w_starozytnej_Europie_i_na_swiecie\"><\/span>Sytuacja w staro\u017cytnej Europie i na \u015bwiecie<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>W zasadzie ludzie od dawna byli kr\u00f3tkowzroczni w kwestii \u015bmieci. Porozmawiajmy o tym, co wiemy o naszych dolno\u015bl\u0105skich przodkach i geograficznych s\u0105siadach w tym zakresie.<\/p>\n\n\n\n<p>Problem z odpadami sta\u0142 si\u0119 pilny, gdy ludzie zacz\u0119li gromadzi\u0107 si\u0119 w du\u017ce grupy. Wi\u0119ksze plemiona porzuca\u0142y koczowniczy tryb \u017cycia i wybiera\u0142y osiad\u0142y. To ju\u017c wymaga\u0142o odpowiedzialnego podej\u015bcia do odpad\u00f3w, poniewa\u017c by\u0142yby one bardzo przeszkadzaj\u0105ce w osadach.<\/p>\n\n\n\n<p>Odkrycia archeologiczne wykaza\u0142y, \u017ce nasi przodkowie \u015bmiecili od zarania dziej\u00f3w. Jednak odpady by\u0142y inne &#8211; zamiast opakowa\u0144, puszek, work\u00f3w i z\u0142omu, by\u0142y to g\u0142\u00f3wnie resztki jedzenia, popi\u00f3\u0142, fekalia oraz zu\u017cyte i uszkodzone przedmioty gospodarstwa domowego.<\/p>\n\n\n\n<p>W Mezopotamii i Egipcie \u015bmieci by\u0142y wyrzucane do wykop\u00f3w poza miastami. Pierwsze odpowiedniki dzisiejszych wysypisk \u015bmieci powsta\u0142y na Krecie. Mieszka\u0144cy wyspy wykopali specjalne do\u0142y na odpady, a nast\u0119pnie przykryli je grub\u0105 warstw\u0105 ziemi.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"690\" height=\"518\" src=\"https:\/\/cdn.wroclaw.name\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2024\/01\/image-20.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-2878\" srcset=\"https:\/\/cdn.wroclaw.name\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2024\/01\/image-20.png 690w, https:\/\/cdn.wroclaw.name\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2024\/01\/image-20-300x225.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 690px) 100vw, 690px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p>W staro\u017cytnych Atenach w\u0142adze nakaza\u0142y obywatelom wyrzuca\u0107 \u015bmieci jak najdalej od miasta &#8211; specjalne miejsca znajdowa\u0142y si\u0119 oko\u0142o 1,5 kilometra od miasta.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Ciekawy pomys\u0142 mieli r\u00f3wnie\u017c Rzymianie. Ka\u017cdy mieszkaniec by\u0142 zobowi\u0105zany do utrzymywania terenu swojej posesji w dobrym stanie, a \u015bmieci wolno by\u0142o wyrzuca\u0107 do kanalizacji. To w\u0142a\u015bnie w Rzymie i kontrolowanym przez niego imperium po raz pierwszy pojawi\u0142y si\u0119 osoby odpowiedzialne za wyw\u00f3z \u015bmieci.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Dolny_Slask_i_Wroclaw\"><\/span>Dolny \u015al\u0105sk i Wroc\u0142aw<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>G\u0142\u00f3wne problemy zacz\u0119\u0142y si\u0119 w \u015bredniowieczu. W tamtych czasach \u015bwinie i inne zwierz\u0119ta by\u0142y hodowane w miastach, a odchody by\u0142y wylewane bezpo\u015brednio na ulice. O usuwaniu nieczysto\u015bci zacz\u0119to my\u015ble\u0107, podobnie jak na innych obszarach, gdy wybuch\u0142y epidemie. Dopiero pod koniec \u015bredniowiecza odpady z gospodarstw domowych zacz\u0119to postrzega\u0107 jako \u015bmiertelne zagro\u017cenie.<\/p>\n\n\n\n<p>We Wroc\u0142awiu \u015bmieci by\u0142y wyrzucane na ulice do oko\u0142o po\u0142owy XIX wieku. S\u0142u\u017cby miejskie zacz\u0119\u0142y sprz\u0105ta\u0107 ulice, ale nie by\u0142o to wystarczaj\u0105ce, aby zapewni\u0107 czysto\u015b\u0107 i higien\u0119. Zorganizowane miejskie wysypiska i zarz\u0105dzanie odpadami pojawi\u0142y si\u0119 w XX wieku, a system segregowania odpad\u00f3w zosta\u0142 wprowadzony stosunkowo niedawno.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Kiedy_nadszedl_czas_na_zmiany\"><\/span>Kiedy nadszed\u0142 czas na zmiany<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Wi\u0119kszo\u015b\u0107 konkretnych informacji zachowa\u0142a si\u0119 na temat stosunkowo niedawnych czas\u00f3w &#8211; ko\u0144ca XIX i pocz\u0105tku XX wieku. W tym czasie mieszka\u0142o tu p\u00f3\u0142 miliona ludzi, wi\u0119c ilo\u015b\u0107 \u015bmieci by\u0142a do\u015b\u0107 du\u017ca. Jednak system zbi\u00f3rki odpad\u00f3w nie by\u0142 jeszcze dobrze skoordynowany. Kierowa\u0142y nim tradycje i normy prawne, kt\u00f3re nie odpowiada\u0142y ju\u017c obecnym potrzebom. Oto przyk\u0142ad.<\/p>\n\n\n\n<p>Na pocz\u0105tku XX wieku gmina Wroc\u0142aw musia\u0142a przestrzega\u0107 dekretu z 22 maja 1744 roku, kt\u00f3ry stanowi\u0142, \u017ce jest ona zobowi\u0105zana do usuwania na w\u0142asny koszt nieczysto\u015bci z czyszczenia ulic i dzia\u0142ek prywatnych. Prawo to nie dotyczy\u0142o jednak odpad\u00f3w z produkcji warsztat\u00f3w rzemie\u015blniczych. W tym czasie ilo\u015b\u0107 wytwarzanych odpad\u00f3w by\u0142a tak du\u017ca, \u017ce w\u0142adze miasta musia\u0142y odbiera\u0107 je cztery razy w tygodniu. W wi\u0119kszo\u015bci innych miast zajmowa\u0142y si\u0119 tym prywatne firmy lub kwestia ta by\u0142a regulowana w inny spos\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Wykorzystanie_odpadow_jako_nawozu\"><\/span>Wykorzystanie odpad\u00f3w jako nawozu<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Pod koniec XIX wieku problem z odpadami organicznymi cz\u0119\u015bciowo rozwi\u0105za\u0142 si\u0119 sam. By\u0142y one wywo\u017cone poza granice Wroc\u0142awia, a nast\u0119pnie sprzedawane rolnikom jako naw\u00f3z na ich pola i ogrody. Z czasem jednak popyt na takie nawozy zmala\u0142, podczas gdy liczba mieszka\u0144c\u00f3w Wroc\u0142awia wzros\u0142a. Powodem by\u0142o to, \u017ce odpady organiczne cz\u0119sto zawiera\u0142y odpady nieorganiczne &#8211; r\u00f3\u017cne jednorazowe towary konsumpcyjne, kt\u00f3re by\u0142y szkodliwe dla ziemi i zwierz\u0105t, je\u015bli trafia\u0142y do paszy. Pojawi\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c nawozy sztuczne.<\/p>\n\n\n\n<p>W 1908 roku nast\u0105pi\u0142y pewne zmiany. Zosta\u0142y wprowadzone przepisy, kt\u00f3re regulowa\u0142y metody sk\u0142adowania odpad\u00f3w przez w\u0142a\u015bcicieli nieruchomo\u015bci, okre\u015blaj\u0105c rozmiar, kszta\u0142t i pojemno\u015b\u0107 wiader u\u017cywanych do utylizacji odpad\u00f3w, a tak\u017ce czas, w kt\u00f3rym nale\u017cy je wynie\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p>Wed\u0142ug szacunk\u00f3w w\u0142adz Wroc\u0142awia \u015bmieci sk\u0142ada\u0142y si\u0119 w\u00f3wczas w 60% z popio\u0142u, w 25% z resztek jedzenia i w 15% z innych odpad\u00f3w (papier, tkaniny, z\u0142om, ceramika i szk\u0142o). Poniewa\u017c system zbi\u00f3rki odpad\u00f3w by\u0142 prymitywny, nale\u017ca\u0142o opracowa\u0107 metod\u0119 sortowania. W zwi\u0105zku z tym rozwa\u017cano nast\u0119puj\u0105cy pomys\u0142: rozdzielenie odpad\u00f3w na organiczne i nieorganiczne oraz transport cz\u0119\u015bci nadaj\u0105cej si\u0119 do kompostowania drog\u0105 wodn\u0105 poza miasto. Rozwa\u017cano r\u00f3wnie\u017c mo\u017cliwo\u015b\u0107 budowy spalarni.<\/p>\n\n\n\n<p>Odpady organiczne cieszy\u0142y si\u0119 wi\u0119kszym popytem podczas prac polowych, a w pozosta\u0142ej cz\u0119\u015bci roku stosy ros\u0142y, powoduj\u0105c pewne problemy, z kt\u00f3rych zdecydowanie najwi\u0119kszym zagro\u017ceniem by\u0142y nieprzyjemne zapachy.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Smietniki_i_kosze_na_smieci_we_Wroclawiu_na_poczatku_XX_wieku\"><\/span>\u015amietniki i kosze na \u015bmieci we Wroc\u0142awiu na pocz\u0105tku XX wieku<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"828\" height=\"277\" src=\"https:\/\/cdn.wroclaw.name\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2024\/01\/image-21.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-2881\" srcset=\"https:\/\/cdn.wroclaw.name\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2024\/01\/image-21.png 828w, https:\/\/cdn.wroclaw.name\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2024\/01\/image-21-300x100.png 300w, https:\/\/cdn.wroclaw.name\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2024\/01\/image-21-768x257.png 768w, https:\/\/cdn.wroclaw.name\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2024\/01\/image-21-696x233.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 828px) 100vw, 828px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p>W 1920 roku Wroc\u0142aw, podobnie jak niekt\u00f3re inne miasta, korzysta\u0142 ze specjalnych krytych pojazd\u00f3w systemu Schaefera do zbi\u00f3rki odpad\u00f3w. Przez d\u0142ugi czas w mie\u015bcie nie by\u0142o centralnego wysypiska \u015bmieci. Istnia\u0142o jednak wiele miejsc wok\u00f3\u0142 Wroc\u0142awia, do kt\u00f3rych przywo\u017cono odpady z r\u00f3\u017cnych osiedli, g\u0142\u00f3wnie z Dolnego \u015al\u0105ska. Miejsca te by\u0142y cz\u0119\u015bciej komunalne ni\u017c prywatne. Cz\u0119sto \u015bmieciami by\u0142y zasypywane opuszczone kamienio\u0142omy, stawy i bagna. Co najmniej do lat 1930-tych liczba i lokalizacja \u015bmietnik\u00f3w by\u0142a bardzo zr\u00f3\u017cnicowana i zale\u017ca\u0142a od r\u00f3\u017cnych czynnik\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dolny \u015al\u0105sk jest jednym z lider\u00f3w w Polsce pod wzgl\u0119dem liczby nielegalnych wysypisk \u015bmieci. Problem ten jest swoistym baga\u017cem przesz\u0142o\u015bci, kiedy ludzie nie zastanawiali si\u0119 nad konsekwencjami swoich dzia\u0142a\u0144 i wyrzucali \u015bmieci wprost na ulic\u0119. Niekt\u00f3rzy ludzie nawet obecnie robi\u0105 co\u015b podobnego, ale nieco bardziej sprytnie, cho\u0107 nara\u017caj\u0105 si\u0119 na otrzymanie mandat\u00f3w. Co nasi przodkowie [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":316,"featured_media":2806,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[336],"tags":[1290,1287,1286,1291,491,1288,1293,1289,1292,492],"moimportance":[33],"motype":[326],"moformat":[639],"class_list":{"0":"post-2877","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-innowacje","8":"tag-dolny-slask-i-wroclaw","9":"tag-gdzie-mieszkancy-wroclawia-wyrzucali-odpady","10":"tag-gdzie-mieszkancy-wroclawia-wyrzucali-odpady-w-przeszlosci","11":"tag-kiedy-nadszedl-czas-na-zmiany","12":"tag-lokalizacjach-we-wroclawiu","13":"tag-odpady-w-przeszlosci","14":"tag-smietniki-i-kosze-na-smieci-we-wroclawiu-na-poczatku-xx-wieku","15":"tag-sytuacja-w-starozytnej-europie-i-na-swiecie","16":"tag-wykorzystanie-odpadow-jako-nawozu","17":"tag-zielone-lokalizacje","18":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatory","19":"motype-eternal","20":"moformat-vlasna-longrid"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2877","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/316"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2877"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2877\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2884,"href":"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2877\/revisions\/2884"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2806"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2877"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2877"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2877"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=2877"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=2877"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=2877"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}