{"id":2858,"date":"2024-01-31T22:50:50","date_gmt":"2024-01-31T21:50:50","guid":{"rendered":"https:\/\/wroclaw.name\/?p=2858"},"modified":"2024-01-31T22:51:03","modified_gmt":"2024-01-31T21:51:03","slug":"historia-wroclawskich-lazni-od-sredniowiecza-do-wspolczesnosci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/eternal-2858-historia-wroclawskich-lazni-od-sredniowiecza-do-wspolczesnosci","title":{"rendered":"Historia wroc\u0142awskich \u0142a\u017ani: od \u015bredniowiecza do wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci"},"content":{"rendered":"\n<p>\u0141a\u017anie publiczne s\u0105 integraln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 historii wielu miast i miasteczek. Swoj\u0105 genez\u0119 zawdzi\u0119czaj\u0105 nie tylko naturalnym zbiornikom wodnym, ale tak\u017ce przemianom spo\u0142ecznym i kulturowym w spo\u0142ecze\u0144stwie. Zmiany te mia\u0142y miejsce w Polsce i innych krajach europejskich g\u0142\u00f3wnie w XIX wieku. Potrzeba stworzenia specjalistycznych \u0142a\u017ani dla komfortowego wypoczynku i ochrony zdrowia pojawi\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c we Wroc\u0142awiu. Kiedy i jak to si\u0119 sta\u0142o, om\u00f3wimy dalej na <a href=\"http:\/\/wroclaw.name\">wroclaw.name<\/a>.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_74 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<label for=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a3b0acf991dd\" class=\"ez-toc-cssicon-toggle-label\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #999;color:#999\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #999;color:#999\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/label><input type=\"checkbox\"  id=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a3b0acf991dd\"  aria-label=\"Toggle\" \/><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/eternal-2858-historia-wroclawskich-lazni-od-sredniowiecza-do-wspolczesnosci\/#Smierdzace_sredniowiecze_i_wroclawskie_laznie\" >\u015amierdz\u0105ce \u015bredniowiecze i wroc\u0142awskie \u0142a\u017anie<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/eternal-2858-historia-wroclawskich-lazni-od-sredniowiecza-do-wspolczesnosci\/#Nie_tylko_higiena\" >Nie tylko higiena<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/eternal-2858-historia-wroclawskich-lazni-od-sredniowiecza-do-wspolczesnosci\/#Laznie_jako_kara\" >\u0141a\u017anie jako kara<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/eternal-2858-historia-wroclawskich-lazni-od-sredniowiecza-do-wspolczesnosci\/#XIX_wiek_nowe_funkcje\" >XIX wiek: nowe funkcje&nbsp;<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/eternal-2858-historia-wroclawskich-lazni-od-sredniowiecza-do-wspolczesnosci\/#Boom_kapielowy_pod_koniec_XIX_i_na_poczatku_XX_wieku\" >Boom k\u0105pielowy pod koniec XIX i na pocz\u0105tku XX wieku<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-6\" href=\"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/eternal-2858-historia-wroclawskich-lazni-od-sredniowiecza-do-wspolczesnosci\/#Innowacje_w_lazniach\" >Innowacje w \u0142a\u017aniach<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Smierdzace_sredniowiecze_i_wroclawskie_laznie\"><\/span>\u015amierdz\u0105ce \u015bredniowiecze i wroc\u0142awskie \u0142a\u017anie<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Dzi\u015b niemal ka\u017cdy zdaje sobie spraw\u0119 z tego, jak wa\u017cna jest higiena osobista. Jej utrzymanie w cywilizowanych krajach sta\u0142o si\u0119 do\u015b\u0107 proste \u2014 Polacy maj\u0105 dost\u0119p do bie\u017c\u0105cej wody, a domy i mieszkania wyposa\u017cone s\u0105 w \u0142azienki. Jednak \u015bredniowiecze, wed\u0142ug historyk\u00f3w, by\u0142o naprawd\u0119 \u015bmierdz\u0105ce, a Wroc\u0142aw nie jest wyj\u0105tkiem. Rzeczywi\u015bcie, w tamtych czasach w mie\u015bcie nie pachnia\u0142o kwiatami, bo nie by\u0142o nawet kanalizacji.<\/p>\n\n\n\n<p>Jednak\u017ce nawet wtedy Wroc\u0142aw mia\u0142 siedem \u0142a\u017ani miejskich, jak podaje strona <a href=\"https:\/\/kochamwroclaw.pl\/miejsca-ktorych-nie-ma-juz-we-wroclawiu-historia-dawnych-lazni-miejskich\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">kochamwroclaw.pl<\/a>. Pi\u0119\u0107 nale\u017ca\u0142o do miasta, jedna (wyspa Piasek) nale\u017ca\u0142a do klasztoru, a kolejna (naprzeciwko wyspy Tamka) stanowi\u0142a skarbiec ksi\u0105\u017c\u0105t. Wszystkie \u0142a\u017anie by\u0142y wsp\u00f3lne dla kobiet i m\u0119\u017cczyzn, w zwi\u0105zku z czym od pracownik\u00f3w tych \u0142a\u017ani oczekiwano dbania o reputacj\u0119.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"696\" height=\"538\" src=\"https:\/\/cdn.wroclaw.name\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2024\/01\/image-16.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-2859\" srcset=\"https:\/\/cdn.wroclaw.name\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2024\/01\/image-16.png 696w, https:\/\/cdn.wroclaw.name\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2024\/01\/image-16-300x232.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 696px) 100vw, 696px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Nie_tylko_higiena\"><\/span>Nie tylko higiena<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>W \u015bredniowiecznych \u0142a\u017aniach Wroc\u0142awia mo\u017cna by\u0142o nie tylko wyk\u0105pa\u0107 si\u0119 czy wypra\u0107 ubrania, zapewniano tutaj r\u00f3wnie\u017c opiek\u0119 medyczn\u0105. A zajmowali si\u0119 tym&#8230; fryzjerzy! Tak, to nie jest b\u0142\u0105d, gdy\u017c wykonywanie takich zabieg\u00f3w i us\u0142ug jak upuszczanie krwi, leczenie pijawkami, strzy\u017cenie czy golenie uznawano tu za stosowne.<\/p>\n\n\n\n<p>Korzystanie z miejskich \u0142a\u017ani by\u0142o oczywi\u015bcie p\u0142atne. Ale jak zadba\u0107 o najbiedniejszych? W XV wieku pojawi\u0142y si\u0119 tak zwane &#8222;\u0142a\u017anie duszne&#8221;, z kt\u00f3rych korzystali uczniowie wroc\u0142awskich szk\u00f3\u0142, ubodzy i bezdomni.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Laznie_jako_kara\"><\/span>\u0141a\u017anie jako kara<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Czasami rada miasta decydowa\u0142a si\u0119 ukara\u0107 kogo\u015b, ka\u017c\u0105c mu zap\u0142aci\u0107 za darmow\u0105 k\u0105piel dla potrzebuj\u0105cych. Na przyk\u0142ad uczniowie jednej ze szk\u00f3\u0142 mogli raz w tygodniu za darmo si\u0119 wyk\u0105pa\u0107, dostaj\u0105c czysty r\u0119cznik, myd\u0142o i gor\u0105c\u0105 wod\u0119. Mieli r\u00f3wnie\u017c mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyprania i wysuszenia swoich ubra\u0144. Wiadomo te\u017c o otwarciu dw\u00f3ch bezp\u0142atnych \u0142a\u017ani dla ubogich we Wroc\u0142awiu w XVI i XVII wieku.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"XIX_wiek_nowe_funkcje\"><\/span>XIX wiek: nowe funkcje&nbsp;<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Z czasem funkcje \u0142a\u017ani publicznych uleg\u0142y rozszerzeniu. Zacz\u0119to otwiera\u0107 \u0142a\u017anie parowe, w kt\u00f3rych ludzie nie tylko si\u0119 k\u0105pali, ale tak\u017ce bawili i poprawiali swoje zdrowie. Otwierano ca\u0142e kompleksy \u0142a\u017ani, a jeden z nich przetrwa\u0142 nawet do dzi\u015b. Jest to Wroc\u0142awskie Centrum SPA, powszechnie znane jako basen na Teatralnej. Wci\u0105\u017c mo\u017cna tam zobaczy\u0107 stare wanny, kafelki, mozaiki\u2026 To prawdziwy cud!<\/p>\n\n\n\n<p>Innym ocala\u0142ym budynkiem jest kamienica Maxa Berga przy ulicy Marii Sk\u0142odowskiej-Curie. Mo\u017cna si\u0119 tu by\u0142o wyk\u0105pa\u0107 za darmo, wi\u0119c przychodzili tu biedni wroc\u0142awianie. Dzi\u015b o istnieniu tu niegdy\u015b \u0142a\u017ani przypomina jedynie kunsztownie zdobiony portal wej\u015bciowy w \u00f3wczesnym stylu.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Nieco p\u00f3\u017aniej we Wroc\u0142awiu pojawi\u0142o si\u0119 wi\u0119cej bezp\u0142atnych \u0142a\u017ani. Szczeg\u00f3lnie du\u017co by\u0142o ich przed wybuchem I wojny \u015bwiatowej.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Boom_kapielowy_pod_koniec_XIX_i_na_poczatku_XX_wieku\"><\/span>Boom k\u0105pielowy pod koniec XIX i na pocz\u0105tku XX wieku<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Pod koniec XIX wieku zapotrzebowanie na wi\u0119ksz\u0105 liczb\u0119 \u0142a\u017ani by\u0142o szczeg\u00f3lnie dotkliwe. W tamtych czasach, gdy nie istnia\u0142 Most Grunwaldzki czy Hala Stulecia, ponad 400 000 mieszka\u0144c\u00f3w Wroc\u0142awia nie mia\u0142o \u0142azienek w swoich domach i mieszkaniach.<\/p>\n\n\n\n<p>Jednak w po\u0142owie lat 90. XIX wieku grupa zamo\u017cnych wroc\u0142awskich mieszczan i kupc\u00f3w postanowi\u0142a przeznaczy\u0107 fundusze na budow\u0119 \u0142a\u017ani i basenu, w kt\u00f3rym mogliby k\u0105pa\u0107 si\u0119 tylko m\u0119\u017cczy\u017ani. To w\u0142a\u015bnie wtedy zdecydowano o powstaniu basenu przy ulicy Teatralnej (obecnie nr 1), kt\u00f3ry posiada\u0142 modn\u0105 w\u00f3wczas \u0142a\u017ani\u0119 parow\u0105. Kompleks zosta\u0142 zaprojektowany przez Wilhelma Werdelmanna.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"614\" src=\"https:\/\/cdn.wroclaw.name\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2024\/01\/image-17.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-2862\" srcset=\"https:\/\/cdn.wroclaw.name\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2024\/01\/image-17.png 1024w, https:\/\/cdn.wroclaw.name\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2024\/01\/image-17-300x180.png 300w, https:\/\/cdn.wroclaw.name\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2024\/01\/image-17-768x461.png 768w, https:\/\/cdn.wroclaw.name\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2024\/01\/image-17-696x417.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p>Obiekt cieszy\u0142 si\u0119 du\u017c\u0105 popularno\u015bci\u0105, ale co z kobietami? Sytuacja nie dawa\u0142a im spokoju, a wsp\u00f3lne mycie si\u0119 z m\u0119\u017cczyznami nie by\u0142o ju\u017c uwa\u017cane za stosowne, wi\u0119c w 1907 roku kompleks przy ulicy Teatralnej zacz\u0119to rozbudowywa\u0107. Basen przeznaczony dla kobiet znany jest obecnie jako nr 2. Posiada\u0142 on charakterystyczn\u0105 wie\u017c\u0119 oraz stref\u0119 \u0142a\u017ani tureckiej.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Zamo\u017cni wroc\u0142awianie za\u017cywali tam k\u0105pieli parowych, dyskutowali o interesach i polityce, grali w karty i popijali piwo z pobliskiego browaru. Tak narodzi\u0142a si\u0119 we Wroc\u0142awiu tradycja spotka\u0144 towarzyskich w \u0142a\u017aniach.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>W latach 20. XX wieku obiekt zosta\u0142 rozbudowany o \u0142a\u017anie tureckie dla kobiet. Od tego czasu dzia\u0142a tam r\u00f3wnie\u017c restauracja. W 1928 roku basen nr 1 zosta\u0142 przekszta\u0142cony w basen sportowy, czyli dostosowany do odpowiednich wymog\u00f3w. Z czasem obiekt zyska\u0142 na presti\u017cu, zacz\u0119li w nim rywalizowa\u0107 tak\u017ce p\u0142ywacy.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>W latach 1929-1930 kompleks zosta\u0142 jeszcze bardziej rozbudowany, dobudowano mi\u0119dzy innymi dwa baseny m\u0142odzie\u017cowe, osobno dla dziewcz\u0105t i ch\u0142opc\u00f3w. Podczas wojennego obl\u0119\u017cenia budynek uleg\u0142 stosunkowo niewielkim zniszczeniom, a ju\u017c w 1946 roku \u0142a\u017anie i basen zn\u00f3w mog\u0142y s\u0142u\u017cy\u0107 mieszka\u0144com Wroc\u0142awia.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Innowacje_w_lazniach\"><\/span>Innowacje w \u0142a\u017aniach<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>\u0141a\u017anie miejskie ewoluowa\u0142y wraz ze zmianami spo\u0142ecznymi i technologicznymi. Z czasem przekszta\u0142ci\u0142y si\u0119 w du\u017ce kompleksy rozrywkowe z basenami, jacuzzi, saunami i innymi udogodnieniami. Dzi\u015b \u0142a\u017anie miejskie sta\u0142y si\u0119 nie tylko miejscem do k\u0105pieli, ale tak\u017ce centrum rekreacji, fitnessu, zabieg\u00f3w spa i wydarze\u0144 kulturalnych. Nadal jednak odgrywaj\u0105 wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w kszta\u0142towaniu aktywnego i zdrowego stylu \u017cycia w miastach, w tym we Wroc\u0142awiu. Zachowa\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c bezp\u0142atne \u0142a\u017anie \u2014 na przyk\u0142ad przy ulicach Ma\u0142achowskiego i Katedralnej.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0141a\u017anie publiczne s\u0105 integraln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 historii wielu miast i miasteczek. Swoj\u0105 genez\u0119 zawdzi\u0119czaj\u0105 nie tylko naturalnym zbiornikom wodnym, ale tak\u017ce przemianom spo\u0142ecznym i kulturowym w spo\u0142ecze\u0144stwie. Zmiany te mia\u0142y miejsce w Polsce i innych krajach europejskich g\u0142\u00f3wnie w XIX wieku. Potrzeba stworzenia specjalistycznych \u0142a\u017ani dla komfortowego wypoczynku i ochrony zdrowia pojawi\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c we Wroc\u0142awiu. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":322,"featured_media":2681,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[336],"tags":[1271,1276,1272,1275,1267,1268,491,1270,1269,1274,1273],"moimportance":[33],"motype":[326],"moformat":[639],"class_list":{"0":"post-2858","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-innowacje","8":"tag-boom-kapielowy-pod-koniec-xix-i-na-poczatku-xx-wieku","9":"tag-ciekawostki-o-lazniach","10":"tag-dawne-laznie","11":"tag-historia-lazni-miejskich","12":"tag-historia-wroclawskich-lazni","13":"tag-historia-wroclawskich-lazni-od-sredniowiecza-do-wspolczesnosci","14":"tag-lokalizacjach-we-wroclawiu","15":"tag-laznie-jako-kara","16":"tag-smierdzace-sredniowiecze-i-wroclawskie-laznie","17":"tag-stare-wroclawskie-laznie","18":"tag-w-ktorych-kapano-sie-we-wroclawiu","19":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatory","20":"motype-eternal","21":"moformat-vlasna-longrid"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2858","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/322"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2858"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2858\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2865,"href":"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2858\/revisions\/2865"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2681"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2858"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2858"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2858"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=2858"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=2858"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=2858"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}